Ethiek van het leven

Vaarwel, mijn lieve lezers

Annelies D — Fri, 27 Mar 2009 22:31:00 +0100

Beste lezer,

ik stop met bloggen. Het is me een waar genoegen geweest, maar er zitten teveel woorden in mijn hoofd. De studie filosofie, de vele boeken en lange gesprekken, het is alsof ik enkel nog uit woorden besta. Ik ga meer tijd besteden aan niet-woorden gerelateerde dingen, zoals wandelen, zingen, op het water zitten en bovenal, voelen.

Misschien kom het terug, de drang om te vertellen, misschien blijft het weg. Misschien komen we elkaar nog tegen, misschien ook niet. De toekomst blijft een onzeker ding.

Maar tot dan, wens ik iedereen veel mooie momenten, lieve mensen rond zich en een fijn leven om te leven.

Misschien vaarwel,

u blogger zonder woorden,

Annelies D.

De ironie van positieve discriminatie

Annelies D — Sun, 15 Feb 2009 22:12:00 +0100

Het was weer nieuws vandaag in België. De quota voor het aantal vrouwen in de Vlaamse Adviesraden is bereikt. Er zetelen nu meer dan eenderde vrouwen, in sommige raden zelfs 41%. En als vrouw moet ik dan denken, is dit nu goed nieuws?

Als vrouw mag ik dat denken ziet u. Wie het waagt dat als man te denken, is een seksist. Net zoals enkel een zwarte uit een arme buurt ‘nigger’ mag zeggen, mag enkel een vrouw woest reageren op vrouwvriendelijke maatregels zoals bovenstaande quota. Waarom dit zo is, zal me voor eeuwig ontgaan, maar zoals de zwarte komiek Chris Rock het zo mooi verwoordde: “Als het u stoort dat ik nigger mag zeggen, en u niet, wil ik best wisselen. U mag vanaf nu ‘nigger’ zeggen, als ik die 250.000 dollar dan krijg die u per maand verdient.” We leven in een maatschappij waarin de underdog nu eenmaal net iets meer mag. Nietzsche zou daar het een en ander over te zeggen hebben, maar daarover meer later.

En dat is het nu juist wat me stoort aan al die quota’s, die zogenaamde ‘positieve discriminatie’, die niet enkel vrouwen, maar ook gehandicapten en allochtonen, de kans moet geven om te doen wat ieder ander al gewoon doet. Want men vergeet dat men voor elke groep die men positief discrimineert (een prachtig eufemisme toch), er een andere groep negatief gediscrimineerd wordt. Namelijk de hard werkende persoon die nu net niet tot een minderheid behoort.

Vooral in de politiek is men er goed in. Partijen die stemlijsten uitbrengen volgens de regel één-vrouw-per-man, krijgen schouderklopjes van alle kanten. Onterecht vind ik. Want ik wil stemmen op een goede politicus/politica, en het kan me nu eens niets schelen van welk geslacht, huidskleur of gezondheidslevel die persoon is. Ik vind dat ik daarmee niemand discrimineer, ook niet die sportieve blanke veertiger, die er echt niks aan kan doen dat hij én man, én blank én gezond geboren is.

Ik heb burgerlijk (voor de Nederlanders: technisch) ingenieur gestudeerd, en laten we even duidelijk zijn, dat is een mannenrichting. Het is soms wel even moeilijk om je als vrouw in zo’n richting te bewijzen, en ja hoor, je moet wel eens wat meer doen dan de mannen om aanvaard te worden. Maar hoe denkt u dat de groep naar mij zou kijken, als er een quota zou zijn, die bepaalt dat er 30% vrouwelijke ingenieurs moeten afstuderen? Juist ja, als iemand die zijn diploma te danken heeft aan een vagina en een paar pronte borsten. Krijg daarna nog maar eens respect van je collega’s. Onbegonnen zaak lijkt mij dat.

Dus, waarde politiek correcte mensen, hou daar alsjeblieft mee op, met die positieve discriminatie. Zorg ervoor dat er niet gediscrimineerd wordt, dat je niet wordt afgewezen omdat je van een minderheid bent. Maar stop met te doen alsof een vrouw, een gehandicapte of een allochtoon niet hogerop kan geraken zonder uw zo goed bedoelde hulp. Want daarmee bevestigt u alleen maar waar u eigenlijk tegen aan het vechten bent: dat een vrouw minder goed aan politiek zou kunnen doen, een gehandicapte minder goed les kan geven, of een allochtoon een minder goede politieagent zou maken. Want positieve discriminatie blijft wat het woord zegt: discriminatie.

Het belang van de etiquette

Annelies D — Tue, 03 Feb 2009 12:47:00 +0100

Etiquette. Het is, in mijn bescheiden mening, een ondergewaardeerde waarde geworden. Waar ik nog heb geleerd ‘U’ te zeggen tegen oudere mensen, een fooi te geven aan een ober en in welke volgorde en houding het bestek moet liggen naargelang of je de Belgische, Franse, of Duitse etiquette volgt (ja, je kunt ook te ver doorslaan) lijkt deze gewoonte meer op wrevel dan plezier te stoten.

Mijn leraar Nederlands trok punten af als ik ‘U’ met een hoofdletter schreef (‘U’ is dus een ‘u’ geworden), de meeste restaurants hun bestek ligt volgens de Franse etiquette (wij zijn hier toch in België?) en een ober die het eten voor me neersmijt, kan ik echt geen fooi geven.

Nochtans is etiquette niet zo wereldvreemd als het in sommige hun ogen lijkt. In het eerste boek over etiquette, zo leert mijn cursus sociologie mij, stond bij de elementaire regels dat je je neus niet mocht snuiten in je handen, je maaltijd in gezelschap met bestek diende te verorberen, en het geluid van een windje diende te onderdrukken. Ik denk dat vandaag de dag iedere ouder zijn kinderen dit leert. Maar toentertijd waren deze regels zo vreemd, dat ze in een boek moesten worden beschreven.

Heel de etiquette draait rond het begrip ‘respect’. Het zeggen van ‘u’ tegen iemand die ouder is al jezelf (of vrouw als jij man bent, of hoger in rang staat), zeker als die nog geen toestemming heeft gegeven om getutoyeerd te worden (wie kent die woord nog?), wordt zeker door de oudere generatie nog heel erg op prijs gesteld. Het zet ook een sfeer, die het moeilijker maakt om de ander te beledigen. Je krijgt gewoonweg veel meer gedaan, als je het beleeft inpakt.

Respect is natuurlijk niet hetzelfde als onderdanigheid. Al in het middelbaar ging ik naar leraren toe als die in hun poging hun gezag te bewaren, een leerling tot huilen toe hadden afgekraakt. Maar met ‘ik denk dat u hier te ver bent gegaan, leerling x is er volledig van van streek, zou u misschien eens met haar kunnen gaan praten?’ bereik je gewoon veel meer dan met ‘hey manneke, denk je nu echt dat je zo met ons kan omgaan? Zou je niet eens snel sorry gaan zeggen?’. Het lijkt zo evident, maar de gewoonte is er niet meer bij mijn generatie. Het gevolg: oudere mensen die bitter kankeren op ‘de jeugd van tegenwoordig’, leraren die hun gezag denken te moeten verdedigen door nog groffer te gaan doen dan hun leerlingen, en studenten die over hun professoren praten met angst, alsof het wezens zijn van een andere planeet.

Neem nu als voorbeeld voor wat verder doorgedreven etiquette een restaurant. Waar het aanleren van de houding van het bestek me minder belangrijk lijkt, is het toch gewoon aangenaam dat de ober wacht tot je klaar bent met de appetizer voor ze hun bestelling komen opnemen? En dat hij na een kwartiertje komt vragen of alles naar wens is, zorgt ervoor dat je op een vriendelijke en niet-offensieve manier kan vragen of je misschien meer dan één blaadje sla kan krijgen. Wat meestal wordt ingewilligd, en er dus voor zorgt dat noch jij met frustraties, noch het restaurant met een klant minder overblijft.

Laten we even duidelijk zijn, je kunt hier ook mee doorslaan. Eén van de herinneringen die me bijstaat uit mijn jeugd, speelt zich af tijdens een etentje in een vijfsterrenhotel. De ober, duidelijk net afgestudeerd, pakte de voorverwarmde borden uit de oven zonder handschoenen. Ondanks dat je duidelijk kon zien dat hij zich hieraan verbrande, ging hij zonder een kik te geven verder met bedienen, zonder handschoenen. Nadat de borden op hun plaats waren afgeleverd, ging hij achter onze tafel staan wachten tot we klaar waren met eten. Kijk, dat gaat voor mij dan het totaal voorbij aan het doel van etiquette, namelijk op een duidelijkere en respectvollere manier met elkaar omgaan.

Het zit hem in die kleine dingen. De mensen op straat goedendag zeggen, met die oude vrouw die elke dag de katten van de buurt voedert een praatje gaan maken, en de naam van de man van de krantenwinkel onthouden. Als je echt respect hebt voor de mensen rondom je, lijkt etiquette misschien overbodig. Maar laten we zeggen dat ze je een manier geven om te tonen dat de ander waardeert, zonder het te moeten uitspreken. Het is een beetje als het leren van de regels van het land voor je op vakantie gaat, misschien niet nodig, maar het maakt het leven gewoon dat klein beetje aangenamer.

Of het doel de middelen heiligt

Annelies D — Sat, 24 Jan 2009 22:47:00 +0100

Op de vraag of het doel de middelen heiligt, zullen veel mensen geneigd zijn een categorisch ‘neen’ te antwoorden. Folteren om de mensenrechten in Irak te herstellen, wat we gezien hebben onder Bush, is één van de vele voorbeelden die deze stelling lijken te onderschrijven. Maar zoals de logica voorschrijft, geldt ook hier dat een voorbeeld nog geen stelling bewijst. Een tegenvoorbeeld daarentegen bewijst wel dat de stelling niet algemeen geldig is.

Een van de dilemma’s die in deze tijd actueel zijn, gaat over of iemand een terrorist is, dan wel een vrijheidsstrijder. Waar we voor sommige strijders (ik gebruik dit woord hier neutraal, gelieve zelf te kijken onder welke categorie u hen klasseert, en dan ook ineens waarom) nog een bepaalde sympathie kunnen voelen, zoals de Tsjetsjenen of de Palestijnen, ligt het bij andere iets moeilijker. Neemt u nu Al Qaida, of de Taliban.

Een voorbeeld waar ik mee geconfronteerd werd, was de verzetsachtergrond van mijn grootvader. Als held gedecoreerd, kon hij met passie vertellen over zijn tijd als jonge man, toen hij met gevaar voor eigen leven het de Duitsers tot een kleine hel probeerde te maken. Het opblazen van een politiekantoor, het ontmaskeren van een mogelijke spion – u kunt wel raden wat er met de man in kwestie is gebeurd-, het klonk allemaal als heldendaden in de mijn oren als klein meisje. Maar toen ik ouder werd, stelde ik me meer vragen. Wie gaf hem het recht aanklager, rechter en beul te spelen? De soldaten in dat politiekantoor waren opgeroepen door Hitler, en hadden waarschijnlijk geen andere keus gehad dan hun dienstplicht te vervullen. Misschien waren het doodnormale jonge mannen, die veel liever gewoon thuis hadden gezeten.

Later leerde ik mijn grootvader beter kennen als een gedreven en gepassioneerde zakenman, die communicatieapparatuur verkocht aan ontwikkelingslanden. Een nobel streven, gericht op het verbeteren van het welzijn van de plaatselijke bevolking. Want wat heb je aan een hospitaal als je de ziekenwagen niet kan oproepen, of aan een informatiepunt als niemand wist dat het er was? Maar ook hier zag ik het kantje dat hem als jonge man zo’n succesvolle strijder had gemaakt: geen enkele scrupules om in zee te gaan met dictators, het verwaarlozen van vrouw en gezin (emotioneel en financieel) als hij weer is vier maanden naar Afrika ging, en zonder moeite kiezen voor een goedkope arbeidskracht boven de vriend die samen met hem de zaak had groot gemaakt.

Zie hem echter niet verkeerderlijk als een koude berekende man, het was juist zijn passie voor zijn werk die hem die beslissingen deed maken.

Ik had het er zeer moeilijk mee, en vond zijn keuzes dan ook verkeerd. Hoe nobel het doel ook is, het geeft je geen vrijgeleide om alle middelen aan te wenden. Of toch?

Stelt u zich het probleem wat dichter bij uzelf voor. Een geliefde is dodelijk ziek, en kan alleen gered worden door een transplantatie. Maar het orgaan in kwestie is niet beschikbaar, en de wachtlijst is zo lang, dat u hem of haar zeker zal verliezen voor het orgaan er is. Zou u het orgaan op de zwarte mart kopen, in de wetenschap dat er misschien iemand voor vermoord is? En zou u het geld voor de levensreddende operatie, als u zelf geen enkele manier had om het bij elkaar te krijgen, iemand anders met geweld of bedrog afhandig maken? Ik durf eerlijk te zeggen dat het geen absolute neen is in mijn geval.

Ik besef wel dat dit een extreem voorbeeld is, maar mijn geliefde is voor mij waarschijnlijk even belangrijk als Allah’s wet voor een Talibanstrijder, en als ik in de ogen van mijn grootvader keek las ik daar dat zijn zaak voor hem veel belangrijker was dan wie dan ook. En als ik niet met mijn hand op mijn hart durf te beweren dat ik niet al mijn principes opzij zou zetten voor mijn mans leven, wie ben ik dan om te beweren dat iemand anders geen ander doel kan hebben dat voor hem de middelen heiligt? Kunt u met eerlijkheid zeggen dat er niets of niemand belangrijk genoeg is om te zondigen tegen u principes? En indien niet, is het dan nog wel correct om te zeggen dat het doel de middelen nooit heiligt…

Wat een trauma zo traumatisch maakt

Annelies D — Mon, 19 Jan 2009 03:16:00 +0100

Een traumatische ervaring kan je leven grondig overhoop halen. Je verliest je basisvertrouwen, krijgt fysieke klachten en kan niet meer normaal functioneren. Bij confrontatie met de herinnering kan je zelfs elke grip op de realiteit verliezen, beginnen te dissociëren (soort van hallucinatie waarbij je terugkeert naar het moment van het trauma) of gaat in shock.

Maar wat is het nu dat een trauma zo traumatisch maakt? Ik denk hier twee soort trauma’s te kunnen onderscheiden, namelijk de fysieke en de mentale. Bij de fysieke wordt je lichamelijke integriteit geschonden, door bijvoorbeeld een overval met geweld, een ongeval of een brand. Je grenzen zijn overschreden, en een aantal zekerheden en evidenties vallen weg. Dit zorgt voor een constante angst die zich in je leven nestelt.

Aan de andere kant hebben we mentale trauma’s. Hier worden je emotionele grenzen genegeerd. Ik denk hier bijvoorbeeld aan een kind dat seksuele handeling moet verrichten bij een volwassene, een moeder die een kind verliest of het zicht van een mens die voor je ogen wordt vermoord. De impact van een mentaal trauma is gelijkaardig met dat van een fysiek, de gevolgen even desastreus.

Maar de oorsprong is wel degelijk anders. Laten we onze voorbeelden even in een andere context plaatsen.

In de oudheid was het bij de Romeinen gebruikelijk om een meisje vanaf haar eerst menstruatie, zeg tussen de negen en twaalf jaar oud, uit te huwelijken aan een volwassen man van een jaar of veertig, Vele van de latere keizers hadden peuters rond zich verzameld die hen seksueel moesten bevredigen. Pedofilie was even normaal als monogamie vandaag.

Voor de rest was het in die dagen zelfs zo gebruikelijk om je mannelijke baby’s te doden als je al een opvolger had - zodat je vermogen na je dood niet gesplitst moest worden- dat er wetten moesten worden uitgevaardigd om ervoor te zorgen dat er nog genoeg mannelijke burgers zouden blijven. Maar ook in deze tijd is het in sommige landen zoals China niet ongebruikelijk de –dit keer vrouwelijke- baby’s te verdrinken, om geen bruidschat te moeten betalen als ze volwassen zijn.

Als laatste voorbeeld had ik het voor je ogen zien vermoorden van een mens genomen. Ik denk dat vele onder u heel wat nachtjes slaap zouden laten, zo niet erger, als ze zien hoe iemand die smeekt voor zijn leven onthoofd wordt, of happend naar lucht wordt opgehangen tot de dood erop volgt. Toch was dit vroeger de gebruikelijke manier van het zich ontdoen van zware misdadigers, en werd het algemeen als een vorm van vermaak gezien om er naar te gaan kijken.

Waren al deze mensen in die tijd nu getraumatiseerd? Het lijkt me sterk, zo niet onjuist, om te stellen dat alle vrouwen in de Romeinse tijd, alle moeders in China en alle bezoekers van executies doorheen de geschiedenis dit als een trauma met zich meesleepten. Zonder aan de ernst van een trauma van mensen die hier en nu zoiets meemaken te willen twijfelen, denk ik dat er andere oorzaken zijn waarom een mentaal trauma zo verschrikkelijk is dan gewoon de daden zelf.

Ik heb al vermeld dat ik denk dat wat een mentaal trauma zo erg maakt, het overschrijden van je emotionele grenzen is. Maar waar die liggen wordt door je opvoeding en je ervaringen bepaald. Leert men je dat het gebruikelijk is je kind te doden als het van het verkeerde geslacht is, iemand te zien gedood worden of als jong meisje seksuele handelingen te moeten verrichten, kan het zijn dat je dit ook zo gaat opnemen. Je emotionele grenzen worden met andere woorden niet overschreden, omdat ze gewoon ergens anders liggen. Je zult het misschien niet leuk vinden, maar je stelt er je geen vragen bij. Het hoort nu eenmaal zo.

Deze dingen waren niks om je over te schamen, je was er zo mee opgegroeid. Niemand bekeek je vreemd, en er was geen reden om jezelf vreemd te bekijken doordat het je overkwam. Wat nu als de ergste misdaden gezien wordt, was daar en toe doodnormaal.

Is dit nu een pleidooi voor kindermoord, pedofilie en openbare executies? Nee natuurlijk niet. Want zulke ervaringen zijn hier en nu zeer traumatiserend. Ze zijn weliswaar pas erg als jij het zo aanvoelt, maar we moeten er wel degelijk rekening mee houden dat of je dit zo aanvoelt niet bepaald wordt door jezelf, maar door de plaats, tijd en context.

Ze kunnen absoluut niet door de beugel omdat ze een trauma veroorzaken, maar ik denk dat ze dit trauma slechts veroorzaken doordat ze absoluut niet door de beugel kunnen.

De keerzijde van vrijheid

Annelies D — Thu, 15 Jan 2009 23:18:00 +0100

Vrijheid. Het is de westerse werelds hoogste goed. Ook ik wist het als kind: later zou ik vrij zijn. Hoe meer ik werd kort gehouden thuis, hoe meer ik ernaar verlangde. En hoe harder de pesterijen op school waren, hoe meer ik ook verlangde naar macht, want door controle te krijgen over anderen, was je zelf vrijer.

Ik had het allemaal in mijn hoofd, hoe de toekomst eruit zou zien.

Allereerst wou ik geld verdienen, veel geld. Met mijn IQ moest het mogelijk zijn om een goede universitaire scholing te doorlopen. Burgerlijk ingenieur zou geen probleem mogen vormen, en dat is nog altijd een ticketje naar het grote geld (als je tenminste bereid ben véél uren te draaien). Onder geen beding zou ik onder doen voor de grote rijkdom van mijn ouders.

Als tweede wou ik macht (om bovengenoemde reden). Een hoge functie in een bedrijf lag binnen de burgerlijk ingenieur plannen, maar liever toch nog iets meer macht. Politiek sprak me aan, en met mijn ervaring in het scholierenparlement (het huidige Kras) zag ik ook daar een opening.

Daarnaast graag ook nog veel aanzien. Dat verkrijg je niet alleen door veel geld te verdienen, of veel macht te hebben, maar ook door mensen het ‘wauw’ gevoel te geven als je zegt wat je beroep is. Werken voor de VN, liefst in een zéér hoge functie, en oorlogsjournalistiek bleken hiervoor de optie. Raar hoe als kind alles mogelijk lijkt.

Maar daarbij stopte het niet. Neem nu een relatie. Ik wou graag een relatie, maar dan wel één op mijn voorwaarde. Ik wou veel reizen, en niet vast zitten aan een man. Dat zou mijn carrière enkel in de weg staan. Kinderen leken me helemaal een te grote belemmering, tenzij de man ervoor thuis wou blijven. Alles was mogelijk, als ik maar zo vrij als een vogel zou blijven. Een leven van trekken, van hotel naar hotel, van conferentie naar conferentie, en van de ene actie naar de andere. Dat was mijn droom.

Ik vertrok op mijn 17^e naar de universiteit. Ik ging pendelen vanuit Antwerpen naar Brussel, voor een studie communicatiewetenschappen. Oorlogsjournalistiek lag het meest in het verlengde van mijn droom voor een rechtvaardige wereld, zonder met mijn ambities te botsen.

Daar echter bleek de studie niet mijn ding te zijn. De vluchtelingen die op de campus wilden verblijven waren dat wel, en lange tijd heb ik met hen meegevochten (zie vorige post). Na een semester van gemiddeld vier uur slaap per nacht, en hopen koffie, deed ik mijn examens, met nauwelijks voorbereiding (je cursus bekijken op de trein naar je examen kan je niet echt studeren noemen). Maar tot mijn verbazing was ik erdoor, op alle vakken. De bekendheid die ik had gekregen door actie te voeren, samen met de kunst je overal uit te praten, hadden me met de hakken over de sloot geholpen. Slechts één vak had ik altijd gevolgd, en een beetje voorbereid, filosofie. Met een 18, complimenten van de desbetreffende prof en de vraag of ik niet naar zijn richting wou overstappen, was mijn eer gered. Ik had geproefd van vrijheid, van mensen die naar mij luisterden, van mijn grote droom.

Maar de studie viel tegen, en ondanks mijn liefde voor de filosofie, ben ik aan burgerlijk ingenieur begonnen. Met filosofie kan je namelijk noch geld, noch macht, noch aanzien verwerven. Ik ging terug bij mijn ouders wonen (in Brussel sliep ik bij de vluchtelingen), en recupereerde van mijn maanden slaapgebrek. Ik denk dat ik redelijk onmogelijk geweest moet zijn, want alles waar ik aan kon denken was daar weg geraken, terug mijn vrijheid hebben. Een tocht van drie weken met de Bouworde naar Polen was voor mij de volgende stap naar echte vrijheid. Pas mijn relatie van bijna zeven jaar verbroken, ouders die absoluut woest waren dat ik naar de andere kant van Europa trok, en door mijn overhaast vertrek (ik moest en zou onmiddellijk vertrekken) ook nog eens op mijn eentje in een bus waar niemand Nederlands of Engels sprak, op weg naar een plaats waarvan ik niet eens zeker wist dat iemand me opwachtte.

Daar, met het gevoel totaal alleen te zijn, enkel op mezelf te kunnen rekenen en de wetenschap dat als ik verdween het weken kon duren voordat iemand me zou missen, leerde ik de keerzijde van vrijheid kennen.

Maar de andere optie, wonen bij mijn ouders, werd door het proeven van de vrijheid nog onmogelijker, en bij mijn terugkomst ben ik dan ook haast onmiddellijk weggelopen. Een paar weken in een appartement van een tante dat leeg stond, daarna op kot. Ik kreeg terug vrienden, de relatie met mijn ex verbeterde tot voorzichtige vriendschap en de eenzaamheid verdween naar de achtergrond.

En toen, half in slaap, hoorde ik een zin in een liedje op de radio, die me ineens terug klaarwakker maakte. Het sloeg bij me in als een bliksem bij heldere hemel. Uren heb ik voor me uit liggen staren. Want Roger Miller’s woorden waren precies enkel voor mij bedoeld:

‘Freedom is just another word for nothing left to lose’.*

Was de vrijheid waar ik zo wanhopig naar op zoek was inderdaad een synoniem voor niks meer hebben dat je kan verliezen? Ik begon de zin toe te passen op mijn leven, en moest de zanger gelijk geven: in mijn poging om onafhankelijk te zijn, had ik elke relatie met diepgang uit mijn leven geband, elk risico op gekwetst worden vermeden, en daarmee ook elke kans op geluk. Ik had gekozen voor een studierichting die me onafhankelijk zou maken van iedereen doordat ik er veel geld mee zou kunnen verdienen, en had daarvoor mijn echte passie, de filosofie, laten vallen. Meer dan dat, ik had er zelfs geen moment bij stilgestaan dat het ook anders kon.

Het is uiteindelijk mijn ziekte (ik heb drie jaar niks kunnen doen, zie vorige post), die me de moed heeft gegeven om het roer om te gooien. Want ik heb gemerkt dat je afhankelijk bent van anderen als het eens tegen zit, en dat dat absoluut niet het eind van de wereld is als je die ander vertrouwd en liefhebt. Het grote geld verdienen kan ik met mijn 16 uur slaap per dag vergeten, en nu doe ik wat als kind mijn grootste angst was, ik leef op kosten van mijn partner. De aanzien die je krijgt door een hoog diploma, de ‘ir.’ voor je naam, heb ik ingeruild voor vreemde blikken als je verteld dat je filosofie studeert. Macht zal ik wel nooit hebben, veel reizen zit er niet meer in door de vele therapieën, en secretaris-generaal van de VN zal ik ook nooit worden, maar ik heb er zoveel voor in de plaats gekregen.

Ik heb een plaats waar ik kan thuiskomen, een partner die om me geeft, en een bezigheid waar ik door gepassioneerd ben. Vrij ben ik niet meer, gelukkig des te meer. Want ik heb nu dingen die de moeite waard zijn om voor te vechten, en die ik nooit zou willen verliezen.

*Vertaling: Vrijheid is gewoon een manier van zeggen dat je niks meer hebt om te verliezen

De gruwel van de uitzichtloosheid, door F. Vanaerschot

Annelies D — Wed, 14 Jan 2009 03:26:00 +0100

Onderstaande tekst heb ik doorgestuurd gekregen door Frank Vanaerschot, een politieke wetenschappen student aan de Vrije Universiteit Brussel, die ook schrijft voor de Moeial, het studentenblad. Ik was immens onder de indruk van het feit dat hij het conflict in de Gazastrook niet ziet door de bril van de 'slechte Israeli's die allemaal burgers vermoorden' noch vanuit het standpunt van 'die Hamas terroristen, waar de wereld beter vanaf zou zijn'. Een evenwichtige tekst, met oog voor beide partijen hun sterke kanten en tekortkomingen is in deze oorlog zeldzaam, en ik wil het u zeker niet onthouden:

Beste lezer(es),

Jammer genoeg zal het onderwerp waar we het over gaan hebben (aansnijden,.. anders herhaling) niet al te veel rooskleurige perspectieven bieden. Ik wil het namelijk hebben over de uitzichtloosheid van het conflict in Israël/Palestina, een conflict waar alweer een nog tragischer hoofdstuk aan toegevoegd wordt.

De uitzichtloosheid van dit conflict ligt hem erin dat de invloedrijkste actoren zich verder dan ooit bevinden van een constructieve oplossing naar een vredevolle situatie, waar zowel de Palestijnen als de Israëliërs zich op een of andere manier in kunnen vinden.

De oorlog die even voor Kerstmis van start ging, begon volgens Israël toen de Hamas eenzijdig het staakt het vuren ophief en geïmproviseerde raketten lanceerde richting Israël. De reactie van het Israëlische leger was en is zeer hard. Ze begon met een zevental dagen van luchtbombardementen, gevolgd door een grondoffensief. Een week later zijn er reeds meer dan 500 doden gevallen in Palestina, waaronder veel weerloze burgers. Aan Israëlische zijde zijn er om en bij de 5 doden gevallen. Israël wordt er dan ook van verweten buitenproportioneel geweld te gebruiken.

Indien we naar de Palestijnse zijde van het conflict kijken, kunnen we ons ernstige vragen stellen bij de tactieken van Hamas zoals de raketten die ze naar Israël schieten. Volgens Israëlische bronnen zouden ze zich nu verschuilen in dichtbevolkte plaatsen en ziekenhuizen. Natuurlijk heeft Hamas zijn eigen agenda en proberen zij met hun harde optreden de steun van de Palestijnen te verkrijgen en deze van de Fatah en zijn president zonder staat Abbas te verkleinen. Langs de andere kant zou men in de Westerse media en diplomatieke kringen moeten erkennen dat het argument dat Hamas gebruikte om het staakt het vuren op te heffen – al was het een slechte beslissing aangezien de Palestijnse bevolking hier niets bij te winnen heeft – een rake bal sloeg. Zij zeiden het op te heffen omdat het in wezen toch niet gerespecteerd werd door Israël. Israël had de Gazastrook reeds vaak afgesloten van humanitaire hulp, brandstof en voedsel en ook het leger kwam enkele malen in de Gazastrook en doodde enkele mensen. Het staakt-het-vuren werd dus al niet meer gerespecteerd op het moment dat Hamas het formeel ophief.

Dan is er natuurlijk ook de Israëlische kant van de huidige escalering van het conflict. De eerste, meest directe reden is een reactie op de opheffing van het staakt-het-vuren door Hamas dat ze zelf niet respecteerden. Nu willen ze de wortels van dit probleem aanpakken en Hamas volledig uitroeien. Waarschijnlijk zou Palestijnen substantiële perspectieven bieden veel schadelijker zijn voor extremistische bewegingen die kleine raketjes gooien of zelfmoordaanslagen plegen dan de bevolking die hen verkozen heeft te bombarderen. Daarnaast zijn er interne politieke beweegredenen. Tipiz Livni wil graag premier worden na de verkiezingen die in februari vervroegd gehouden worden omdat huidig premier Olmert in opspraak is gekomen vanwege een coruptieschandaal. Toen dit schandaal uitkwam, kreeg Livni reeds de kans om een nieuwe regering te vormen waarin zij premier zou worden, maar deze poging mislukte. Nu vreest haar partij Kadima de conservatieve oppositie van onder andere Likud die de regerende coalitie verwijt niet hard genoeg op te treden. Met andere woorden, deze militaire actie maakt deel uit van de verkiezingscampagne van 'progressieve' Israëlische politici om hun havik-kwaliteiten aan de Israëlische kiezer te tonen.

Een ander belangrijk feit is dat aan deze militaire actie een maandenlange planning vooraf is gegaan. We kunnen dus niet uitsluiten dat de 'prikken' die Israël uitdeelde gedurende de laatste maanden als doel hadden een opheffing van het staakt-het-vuren uit te lokken aan de kant van de Palestijnen. Dat aan dit conflict een minutieuze planning is voorafgegaan en dat het zeker niet om een loutere vergelding van de bombardementen gaat, valt op te maken uit het feit dat Israël er geen doekjes om wond en bij het begin van de militaire actie meedeelde dat die minstens enkele weken zou duren en ze de Gazastrook hermetisch afgesloten hebben: een corridor van twee kilometer eromheen waar slechts sporadisch humanitaire hulp doorkomt (die ook niet veilig is voor Israëlische bombardementen) en zeker geen journalisten. Hierdoor tracht Israël de controle te bewaren over hun imago in de berichtgeving omtrent dit conflict en te voorkomen dat de wereld bijvoorbeeld beelden te zien krijgt van bombardementen op volkswijken waarbij massaal kinderen sterven en gewond raken. Het feit dat er geen journalisten binnengelaten worden, is een reden om wantrouwig te zijn over de informatie die het Israëlische leger zelf verspreidt.

En dat er hiervoor ernstige redenen zijn werd duidelijk toen de Israëlische krant Haaretz melding maakte van het gebruik van fosforbommen in de Gazastrook. Deze mogen volgens de Conventie van Genève enkel gebruikt worden om een rookgordijn op te trekken en dus niet om rechtstreeks slachtoffers mee te maken. Indien zou blijken dat het Israëlische leger fosforbommen heeft gebruikt in bewoonde gebieden, zouden de verantwoordelijken voor deze bombardementen in Den Haag aangeklaagd moeten worden wegens oorlogsmisdaden. Dit is natuurlijk niet vanzelfsprekend om na te gaan nu het leger de Gazastrook hermetisch heeft afgesloten.

Het uitzichtloze aspect van deze oorlog en het hele conflict dat reeds 60 jaar duurt, ligt hem in het feit dat of Hamas nu een perverse strijd voert of niet, de bal niet in hun kamp ligt, ze niet bij machte zijn een uitweg uit dit conflict te creëren. Ze zouden zich natuurlijk een pak constructiever kunnen opstellen en een onbevlekt moreel blazoen als troef kunnen uitspelen, maar zelfs indien ze dit zouden doen is het zeer onwaarschijnlijk dat Israël over de brug zou komen met substantiële toegevingen in vredesonderhandelingen. Dit is geen legitimering van de strategie van Hamas, maar we kunnen wel vaststellen dat na elke stoot die Israël de Palestijnse beweging toebracht dit nooit een stap richting vrede was, maar resulteerde in een radicalisering en een stijging van de politieke wil om zich tegen de politiek van Israël ten opzichte van de Palestijnen of tegen Israël zelf te verzetten. Om een huidig voorbeeld te geven: 70.000 mensen in Iran schreven zich in om zelfmoordaanslagen te plegen tegen Israël en vroegen hun regering om deze te organiseren. Hoe meer Israël zijn militaire machtspositie uitspeelt, hoe diffuser, moeilijker te vatten (letterlijk en figuurlijk) en ondergrondser het protest wordt.

De sleutel ligt in het kamp van Israël zelf, de V.S. en in mindere mate Europa. Een onwil om van de militaire logica af te stappen die het verzet alleen maar ondergrondser maakt en radicaliseert is dus een onwil om een duurzame oplossing voor dit conflict te vinden. Een belangrijk obstakel hierbij is de zeer invloedrijke Israëlische lobby in de V.S. die erover waakt dat de V.S. zijn pro-Israëlische koers bewaart. Toen John Mearsheimer, een doorwinterde realist in het domein van de internationale betrekkingen en dus niet meteen een vredesduif, en Steve Walt in 2006 het artikel “The Israël Lobby and U.S. Policy” publiceerden, waarin ze stelden dat het niet langer in het belang van de V.S. was om het huidige Israël te steunen, veroorzaakte dit een golf van woede en protest in de Amerikaanse publieke opinie. Later maakte de Nederlandse vrijzinnige omroep een documentaire hierover waarin ex-regeringsadviseurs de auteurs gelijk gaven, maar zeiden dat het politieke zelfmoord is om in de V.S. van de pro-Israëlische koers af te wijken.

Dit is de ware uitzichtloosheid van de situatie: de vaststelling dat diegenen die bij machte zijn het conflict in een vreedzamere richting te sturen geen stappen in deze richting zetten. Natuurlijk zeggen ze dat ze dat wel doen en dat het door de niet-constructieve houding van de andere partij genoodzaakt is hard op te treden. Maar dat is op zijn zachtst gezegd een kortzichtige houding. En dat is de kern van de zaak: de personen die zich op posities bevinden waarin ze over het gewicht beschikken om een oplossing te creëren voor dit conflict denken meer aan de korte termijn van de (her)verkiezing als de lange termijn van de duurzame oplossing van de vrede.

Comments die u achterlaat zullen naar de schrijver worden doorgemaild.

De seksuele cultuur

Annelies D — Mon, 12 Jan 2009 17:15:00 +0100

Waarde lezer, leest u wel eens de Flair? Of een ander ‘vrouwenblad’? Ik vermaak me er soms eens mee, nadat het me als een ‘must have’ werd aangeraden door een vriendin, die me na vijf jaar liet weten geen interesse meer te hebben in onze vriendschap omdat ze verhuist was. Het boekje blijft me fascineren. Het doet me stilstaan bij wat er vandaag de dag de norm is, of daarvoor door moet gaan. En bij het feit dat ik wel eens ouderwets zou kunnen zijn, met mijn prille 23 jaar.

Eén van de zaken die me keer op keer blijven verbazen, en me doen afvragen of ik in een ander continent ben opgegroeid, is hoe er wordt gekeken naar relaties. En vooral seks in die relaties. Artikels over minaars, seks op je eerste date, en wat te doen als de seks niet meer goed is. Wat me vooral opvalt, is dat er niet meer over gesproken schijnt te worden tussen partners. Waar mensen hun seksleven met iedereen delen via forums (of is het fora?), facebook en in cafés, in een tijd dat vriendinnen onderling (mannen onderling ook?) elk detail aan elkaar meegeven, worden er hele cursussen en lezingen uitgeschreven over hoe je aan je partner zegt dat je glijmiddel wilt, je niet anaal wilt of dat hij in het verkeerde gaatje zit. (auw!)

Ik zal eerlijk zijn, ik heb weinig ervaring met bedpartners. Omdat ik van mening ben dat seks iets is voor als je elkaar door en door kent, voor wanneer je de ander volledig vertrouwd en pas als je zeker bent dat je samen blijft voor de rest van je leven. Ik zei het al, ik ben ouderwets.

Grappig is dat, toen ik dit onderwerp met medestudenten filosofie besprak, er een vrouw van in de veertig ons gesprek mee hoorde, en er een hartstochtelijk gemeende ‘ocharme’ uitfloepte. Toen ik daar wat dieper op in ging, kreeg ik te horen dat ik nog in de jaren zestig leefde, en dat ik werd onderdrukt. Door wie? Mijn ouders hebben niks meer over me te zeggen, de omgeving zet me zeker niet onder druk, en de paus komt hier niet binnen. Ik werd niet geloofd. Op mijn vraag waarom het niet anders kon, was het antwoord ‘dat je mee moest met je tijd’. Tja, daar geloof ik dan weer niet in. Van wie moet ik dat? Groepsdruk heeft nooit goed op me gewerkt.

Nee, seks in een relatie moet perfect zijn, van de eerste keer. Net als zoveel anders. Je moet ‘de ware’ tegenkomen. Die ene man, met wie het klikt, die grappig, charmant, intelligent en rijk is. En ook nog is enkel oog heeft voor jou. En zoals de Nederlandse psycholoog Wijnberg het zo pijnlijk verwoorde: "Ik bedoel, kijk eens naar jezelf. Ben jij dan zo bijzonder, zo geweldig, zo speciaal? Meestal niet dus." Maar we komen ‘de ware ‘ niet zo makkelijk tegen. Omdat liefde op het eerste zicht zeldzaam is, en echte liefde meestal moet groeien. Tenminste, zo denk ik erover.

Maar ik schijn redelijk alleen te staan. Een nieuw artikel (op een site van dubieus kaliber, ik zal eerlijk zijn) verwijst naar een enquête van het Britste blad More. Een paar getallen die ik u niet wil onthouden:

-Op 21-jarige leeftijd delen gemiddeld negen 'lovers' het meisjesbed, bij mannen is dit zeven.

-50 procent bedroog al eens hun partner, de helft van hen al minstens twee keer.

-Zeven op de tien beweren regelmatig toe te geven aan een one-night stand.

-Eén op de vier wil later trouwen voor het geld

-39 procent zou slapen met hun baas voor een promotie.

-27 procent draait het hand niet om voor een affaire met een getrouwde man.

-14 procent durft te slapen met de beste vriend van de partner.

Ik stond verbijsterd. Dit gaat over mijn generatie. Maar misschien verandert dit met de jaren, als de mensen wat ouder en rustig geworden zijn. Wel zorgwekkende is de zogenaamde seksuele burn-out die meer en meer voorkomt: jonge mensen hebben het gevoel dat ze alles al gezien en meegemaakt hebben op seksuele vlak.

Maar toch niet enkel slecht nieuws, als je leest hoe onze overgrootouders over seks dachten:

- Een slimme bruid zal maximum twee keer per weer kort met haar man vrijen. Eens ze een tijdje getrouwd is, moet een vrouw moeite doen om deze seksfrequentie te doen dalen. Daarvoor kan ze ziekte, vermoeidheid en hoofdpijn veinzen.

- Een egoïstische man kan makkelijk misbruik maken van zijn vrouw. Onthoud daarom altijd: geef weinig, doe het heel af en toe en wees niet gewillig. Anders wordt een huwelijk een orgie van seksuele lust.

- Na de daad mag je een man niet de tijd geven te genieten van het moment. Anders moedig je hem aan om meer te vragen.

- Een vrouw moet zich stil houden tijdens het vrijen, blijf stilliggen en kreun onder geen beding.

- Zeuren, klagen en berispen zijn heel effectieve manieren om een man 's avonds af leiden van het verleidingsproces.

- Na tien jaar huwelijk, als je de taak van kinderen baren hebt volbracht, moet je proberen de seksuele contacten met je man volledig stop te zetten. Zijn vaderrol en de sociale druk zullen er dan wel voor zorgen dat hij trouw blijft.

Met andere woorden, zo ouderwets ben ik dan ook weer niet. Het is enkel opletten niet in een of ander extremum te vallen. Zoals op zoveel vlakken ben ik ook hier een voorstander van de gulden middenweg: genieten van seks door het een belangrijk extra’tje mee te geven, namelijk dat je het niet zomaar aan iedereen geeft.

Als vergeving misdadig wordt

Annelies D — Thu, 08 Jan 2009 22:31:00 +0100

Vergeving. Het is één van de deugden van deze tijd. En hoewel ik als kind de wereld gehaat heb met een diepte die me bijna naar de andere kant van de wet heeft gedreven, is er moment dat die haat is omgeslagen in vergeving. Toen ik, uit angst voor mezelf, een bezoek aan een synagoge voortijdig moest afbreken, zijn mijn ogen opengegaan. Wat er gebeurde in de Gazastrook –we waren toen ten tijde van de tweede intifada- had mijn haat die zich voordien enkel naar individuen richtte, doen omslaan naar haat jegens een volk. En daar, in die synagoge in Tsjechië, waar er werd gesproken over de misdaden waaronder het joodse volk had gezucht onder de Nazi’s, besefte ik dat ik in staat was tot dingen waar ik liever niet bij blijf stilstaan. Toen ik bevend, woedend en walgend buiten naar adem stond te happen, nam een leraar een moment om me uit te leggen waar vergeving rond draaide. Hij gaf me geen preek, maar het rustige advies om te proberen begrijpen. Wat bezielt de mensen die die oorlog voerde, wat ging er door hen heen als ze dachten aan de concentratiekampen van toentertijd, en wat was hun kant van het verhaal.

Ik heb zijn advies ter harte genomen, en ben veel gaan lezen. En gaandeweg leerde ik mijn haat te laten varen, en te vervangen door begrip. Het werd een uitdaging om verder en verder te gaan. Waarom pestten die postbodes hun collega tot deze zelfmoord als de enige uitweg zag, wat was Hitlers verhaal, waarom had Dutroux gedaan wat hij deed. Iedereen probeerde ik te begrijpen. En hoe meer je in iemand anders zijn hoofd kruipt, hoe meer je kunt vergeven. Want uiteindelijk, als je die persoon was geweest op dat moment, had je hetzelfde gedaan.

Uiteraard, want als je iets anders had gedaan was je niet helemaal hetzelfde als die persoon.

Bij het zien van de film Dogville (2003) een week geleden, was er een quote op het einde die me echter heeft wakker geschud. Het verhaal gaat over een jonge vrouw, Grace, die in een dorp terecht komt, op de vlucht, alleen en bang. Ze vraagt hulp aan deze gemeenschap, en wanneer ze die krijgt doet ze haar uiterste best om het de dorpelingen naar de zin te maken. Maar naarmate deze beseffen dat ze nergens heen kan, omdat maffia én politie haar zoeken, beginnen ze zich meer en meer te permitteren ten opzichte van haar. De situatie loopt grondig uit de hand, maar als de maffiabaas op het einde haar inhaalt, verdedigt ze de misdaden van de dorpelingen met hand en tand. Ze leeft zich volledig in, en maakt dezelfde redenering die ik al die jaren heb gemaakt: in hun plaats en onder die omstandigheden is het begrijpbaar wat ze haar aangedaan hebben. De maffiabaas beschuldigt haar echter van arrogantie:

(Een Nederlandse vertaling van dit stukje vindt u eronder, hoewel de meeste onder u het Engels wel machtig zullen zijn. Toch vind ik dat op een Nederlandstalige blog de teksten in het Nederlands dienen te zijn.)

Grace: So I'm arrogant. I'm arrogant because I forgive people?
The Big Man: My God. Can't you see how condescending you are when you say that? You have this preconceived notion that nobody, listen, that nobody can't possibly attain the same high ethical standards as you, so you exonerate them. I can not think of anything more arrogant than that. You... you forgive others with excuses that you would never in the world permit for yourself.

You should be merciful, when there is time to be merciful. But you must maintain your own standard. You owe them that. You owe them that. The penalty you deserve for your transgressions, they deserve for their transgressions.

Does every human being need to be accountable for their action? Of course they do. But you don't even give them that chance. And that is extremely arrogant.

Of in het Nederlands:

Grace: Dus ik ben arrogant... Ik ben arrogant omdat ik mensen vergeef?

De Grote Man: Mijn god. Zie je niet hoe neerbuigend je bent wanneer je dat zegt? Jij hebt dit vooroordeel dat niemand, luister, dat niemand dezelfde hoge ethische standaarden kan bereiken als jezelf, dus pleit je hen vrij. Ik kan niets bedenken dat arroganter is dan dat. Jij... jij vergeeft anderen met excuses die je nooit ofte nimmer voor jezelf zou toestaan.

Je zou vergevingsgezind moeten zijn wanneer er tijd is om vergevingsgezind te zijn. Maar je moet je eigen standaard handhaven. Je bent hen dat verschuldigd. Je bent hen dat verschuldigd. De straf die jij verdient voor je misstappen, verdienen zij ook.

Moet iedere mens aansprakelijk zijn voor zijn acties? Natuurlijk moeten ze dat. Maar jij geeft hen zelfs die kans niet. En dat is extreem arrogant.

De beschuldiging dat vergeving arrogant is, komt in deze tijd vreemd over. Toch heeft hij wel degelijk een punt. De gouden regel van de ethiek, 'doe niet naar een andere wat gij niet wilt dat zij naar u doen', geldt logischerwijs ook in de andere richting. En als mensen die zichzelf meer toestaan dan anderen hypocriet zijn omdat ze met twee maten en gewichten meten, zijn zij die andere meer toestaan dan henzelf dat dan ook niet?

Ik pleit hier niet voor het volledig opgeven van begrip voor de ander, maar denk dat je daarmee, zoals met alles, ook kan overdrijven. Er zijn misdaden die onvergeefbaar zijn, en het maakt je geen slecht mens als je de daders ervan niet vergeeft. Hen haten is nog steeds geen oplossing, omdat dat gevoel jezelf waarschijnlijk meer last zal bezorgen dan hen, doordat haat je koud maakt en je dingen laat doen die je je later beklaagt. Om niet gebukt te gaan onder haat, zal inlevingsvermogen je helpen. Maar iedereen daarom vrijpleiten van dingen die je jezelf nooit zou kunnen vergeven, is niet goed zijn, maar onrechtvaardig, ten opzichte van jezelf, ten opzichte van de daders en zelfs, zo stelt de film, ten opzichte van de mensheid.

Ik eindig hier met de conclusie waartoe Grace komt nadat ze had nagedacht over de woorden van de maffiabaas:

Grace: If she had acted like them she could not have defended a single one of her actions and could not have condemned them harshly enough. It was as if her sorrow and pain finally assumed their rightful place. No. What they had done was not good enough. And if one had the power to put it to right it was one's duty to do so - for the sake of other towns, for the sake of humanity. And not least for the sake of the human being that was Grace herself.

Of in het Nederlands:

Grace: Als ze zich gedragen had zoals hen zou ze geen enkele van haar acties hebben kunnen verdedigen en zou ze deze niet hard genoeg hebben kunnen veroordelen. Het was alsof haar zorgen en pijn eindelijk hun rechtmatige plaats innamen. Nee. Wat zij hadden gedaan was niet goed genoeg. En als er iemand de macht had om het recht te zetten, was het diens plicht om dat te doen – omwille van andere stadjes, omwille van de mensheid. En niet in het minste omwille van het menselijk wezen dat Grace zelf was.

Manipulatie voor het goede doel

Annelies D — Fri, 19 Dec 2008 13:42:00 +0100

We leven niet goed vandaag. We vernielen onze planeet. Althans, dat is wat we moeten geloven. En ik zeg moeten, niet omdat ik vind dat er geen probleem is, maar omdat de manier waarop we deze informatie voorgeschoteld krijgen, pure manipulatie is van moment tot moment. Deze blog is een reactie op ‘The story off stuff’, hier te bekijken. Het filmpje bevat alle methodes van manipulatie, van kleine onwaarheden tot halve waarheden, van groffe onwaarheden die je niet kan nagaan, tot werken op de emotie. En ik kan dit natuurlijk niet zomaar zeggen, zonder het stukje doorgenomen te hebben, met blocnote en pen, totdat ik het kon dromen. Maar vorm uw eigen mening, bekijk het stukje, en zie welke vormen van waarheid en welke van manipulatie u vindt.

This flash file cannot be played

Hoe politiek incorrect het ook is, om mensen die opkomen voor een groenere wereld te bekritiseren, toch even deze post omdat ik geloof dat het doel de middelen niet heiligt. Deze is dus geen betoog tegen een groenere wereld, maar een betoog tegen de manieren waarop we gedwongen worden voor de groene wereld te kiezen, in casu door dit stukje.

Het begint met het beroep doen op autoriteit. De verteller zegt ‘tien jaar’ rondgetrokken te hebben, op zoek naar antwoorden. Tja, wat kan ik, die tien jaar geleden nog op de schoolbanken zat, daar dan tegen doen? Dit noemt valse autoriteit. Iemand met een master in economie kan waarschijnlijk veel nuttigere dingen zeggen over de economie dan ik, maar tien jaar rondtrekken bewijst niets. Maar toch geeft het ons het gevoel dat wat we ook zeggen, het minder waard is dan wat zij zegt, omdat ze er al zolang mee bezig is.

Dan de structuur van het filmpje. Het lijkt simpel, kleutertekeningetjes die ons het gevoel moeten geven dat zelfs een idioot deze redenering kan volgen, dat hij zo glashelder is dat je er geen speld tussen kan krijgen. Maar tegelijkertijd gooit ze moet moeilijke woorden, die ze dan vertaald voor ons. Sorry, ‘extraction’ (mijnen) is niet hetzelfde als ‘trashing the planet’ (de planeet om zeep helpen). Het is niet omdat ze het simpel voorstelt, dat we ons moeten schamen haar vertalingen en rederingen in vraag te stellen.

Een ander veelgebruikte techniek, die je niet enkel hier maar op alle vlakken ziet, van reclame tot politiek, is het belachelijk maken van diegene die het niet met je eens zijn. De voorstelling van de overheid als schoenenpoetsertje van de economie kan dan misschien wel een kern van waarheid in zich hebben, maar zorgt er vooral voor dat al wie in zijn overheid gelooft, meteen als voetveeg van de economie wordt gezien. Nog iets veelgebruikt is het gooien met statistieken. ‘Met statistieken kan je alles bewijzen, dat is statisch bewezen’, was een van de slagzinnen die wij leerde bij burgerlijk ingenieur tijdens de les statistiek. Een paar voorbeelden: ‘30% van de natuurlijk bronnen zijn verdwenen’. Wat rekent zij onder natuurlijke bronnen? De atomen zijn niet verdwenen, de stoffen zijn omgezet in andere stoffen. Verdwenen mag dan al omstreden zijn, bij ‘natuurlijke bronnen’ weten we helemaal niet wat ze daarmee bedoeld. Een ander voorbeeldje is haar ‘99% van wat er geproduceerd wordt is na een half jaar niet meer in gebruik’ Valt voedsel daar onder? Dat wordt geproduceerd toch? Dat plaats 99% ineens in een ander daglicht.
Statistieken moet je uitleggen, verklaren wat je bedoeld met je termen, welke bronnen je gebruikt. Gewoon met statistiekjes smijten lijkt indrukwekkend, en geeft ons het gevoel er niets tegen in te kunnen brengen, want cijfers lijken ons heel objectief. Maar hoe objectief de getallen ook zijn (ik wil haar hier nog het voordeel van de twijfel geven dat ze correct zijn), je moet kijken naar wat ze juist zeggen. En als de dan nog uitspraken als ‘4 miljoen pond afval, maar dat zal wel meer zijn, want dit is enkel wat ze toegeven’ gaat gebruiken, worden haar statistieken nog wat onwaarschijnlijker.

Waar ik haar niet meer het voordeel van die twijfel geef, is als ze halve waarheden begint te betrekken in haar betoog. Niet alle chemicaliën zijn ‘toxics’ (giftige stoffen). Het gelijkstellen van alles wat chemisch gemaakt is aan giftig, zal elke persoon met een achtergrond in de chemie doen fronzen. En dat slecht een handvol van deze stoffen getest worden, is omdat van de meeste stoffen van te voren al theoretisch geweten is wat ze doen. Testen is bovendien slecht noodzakelijk als we er effectief mee in contact komen. Haar schreeuw dat BRF (de brandwerend stof die volgens haar voor sommige kussens gebruikt wordt) neurotoxisch is, roept bij mij de vraag op, wanneer? Als we er op liggen, of misschien pas als we het verhitten tot 1500graden en dan inademen? Ik weet het niet, maar dat is niet mijn fout. Zij zegt het niet. Ze laat het aan ons gevoel over om meteen het ergste te veronderstellen, namelijk dat door erop te liggen onze hersenen aangetast worden. Laat ik nu niet meestappen in redenering die het cruciaal deel aan de verbeelding over laten.

Maar waar ik helemaal niet meer instap, zijn haar onwaarheden. Mag ik me even op de autoriteit van burgerlijk ingenieurs baseren, als ik zeg dat de bewering dat het enige dat verandert in een computer één chip is, een flagrant leugen is? Leugens als deze, slecht ontmaskerbaar voor wie op dat vlak bezig is, zorgen ervoor dat haar hele betoog op losse schroeven kan. Want als ze niet schroomt om één leugen te gebruiken, kan al de rest even goed gelogen zijn. Of het dat is weet ik niet, omdat ik geen economist ben, maar het maakt het geheel nogal ongeloofwaardig.

Nog even een opmerking bij het verdraaien van zinnen. Het meest frappant voorbeeld vind ik dat ze ‘het produceren van goederen, wat gesteld wordt als het ultieme economische doel, later in vraag stel omdat we toch niet kunnen geloven dat dat ons ‘ultieme doel’ is, in plaats van rechtspraak en onderwijs. Gelieve dingen niet uit hun context te rukken, want zo kan je inderdaad alles aantonen, maar je geloofwaardigheid is volledig weg.

Als laatste stoort mij de manier waarop er op ons gevoel wordt gewerkt. Vooral omdat dit nu juist is wat ze de media verwijt: ons slecht laten voelen (onze identiteit is die van consumenten, niet die van moeders, …), ons bang maken (het voorstellen van moedermelk als de giftigste stof die er in), ons schuldig laten voelen (als jij dat goedkoop radiootje koopt, betalen mensen daarvoor met hun gezondheid), ons kwaad maken (we worden dom gehouden door de media: je moet hier bijna gaan geloven in allerlei samenzweringstheorieën), ons het gevoel te geven dat alles wat we doen fout is (het afbreken van recyclage). Ik denk persoonlijk dat als je echt een boodschap heb, je die ook kan brengen zonder deze zaken, die toch een vorm van manipulatie zijn.

Dus, als besluit, het is niet zo dat ik niet geloof dat er wat moet gebeuren aan de verzorging van onze planeet, ik geloof er enkel niet in dat ik dit moet geloven. Bovendien, voor de komst van de auto hebben ze uitgerekend dat als het aantal paarden zo omhoog zou gaan, er tegen het jaar 2000 een meter mest in de straten zou komen te liggen per dag, waardoor er geen vervoer mee mogelijk zou zijn. Ik zeg niet dat we niks moeten doen, maar ik denk dat doemberichten die zich moeten baseren op allerlei vormen van manipulatie om gehoord te worden, ons geen stap verder helpen.

Deze post is een oproep om kritisch te blijven ten opzicht van allerlei vormen van informatie. Het is niet omdat het doel nobel is, of de bron er goed uitziet, dat wat je voorgeschoteld krijgt daarom ineens waarheid is.

De mens is geen idee, door D. Rovers

Annelies D — Mon, 15 Dec 2008 16:18:00 +0100

Onderstaande tekst is niet van mijn hand, maar is geschreven door Daan Rovers, hoodredactrice van Filosofie Magazine. Ze formuleert het probleem waar ik al jaren mee worstel, namelijk of ik 'de wereld moet gaan redden' of gewoon mijn ding moet blijven doen. De twijfel daarover (vroeger was ik er zeker van dat ik mijn leven in teken van de wereld redden moest zetten) is begonnen door mijn lerares Latijn, die aan ons vroeg wie de belangerijkste man was, Ceasar of 'de Romein uit de Koevoetstraat', iemand die altijd hard gewerkt had, zijn vrouw had lief gehad met alles wat hij in zich had en zijn kinderen alle voorwaarden voor een mooie toekomst had meegegeven. Ik zal nu D. Rovers aan het woord laten, want ze formuleert het beter dan ik het zou kunnen doen:

"Als in een stad in Algerije de pest uitbreekt, raakt deze volkomen geïsoleerd van de buitenwereld. De inwoners proberen te overleven zonder enig contact met de buitenwereld en er is geen mogelijkheid om te ontsnappen

Onder hen bevindt zich een journalist, Rambert. Per toeval in de stad beland. Hij zwengelt overal de discussie een beetje aan. Hij is nogal cynisch en neemt hulpverleners kwalijk dat ze, in hun idealisme, bereid zijn te sterven om de mensheid te redden. In een geprek met de dorpsdokter, Bernard Rieux, wordt hij er dan op gewezen dat de mens geen idee is.

’De mens is geen idee, Rambert’. Een zin uit De Pest van Abert Camus. Natuurlijk is een mens geen idee – er bestaan alleen concrete individuen. De boodschap is eenvoudig of zelfs triviaal, maar toch draagt het in mijn ogen een van de belangrijkste inzichten die je als mens kunt hebben.

Een voorbeeld uit de tijd van Camus is het communisme. Camus vond het belachelijk dat een ’idee over de goede samenleving’ bovengeschikt werd gesteld aan echte mensen. Tegen die achtergrond staat de zin uit De Pest. Ideeën of idealen kunnen gevaarlijk zijn. Iemand die zich blindstaart op een ideaal, is bereid individuele mensen te offeren. Maar er gaat niets boven het individu, aldus Camus.

Camus leefde in de tijd van Jean-Paul Sartre en Simone de Beauvoir en was, net als zij, filosoof en existentialist. Het existentialisme gaat uit van de gedachte dat mensen vrij zijn. Je kunt je niet verschuilen achter je afkomst, je religie, je cultuur. Je moet zelf zin geven aan je leven en aan de rol die je daarin speelt door keuzes te maken. Niemand zegt nog hoe je moet leven – geen priester, arts of leraar.

Je moet het helemaal zelf doen. Mensen zijn veroordeeld tot vrijheid. En omdat mensen vrij zijn, dragen ze zelf de verantwoordelijk voor die keuzes.

Voordat ik filosofie ging studeren, heb ik een studie medicijnen gedaan. Misschien heb ik daar het ’mislukte hulpverlenerssyndroom’ opgelopen. Ik wilde de wereld beter en rechtvaardiger maken – de mensheid redden, naar Afrika gaan. Maar uiteindelijk ging ik liever filosofie studeren en daar voelde ik me dan weer schuldig over.

Ik heb er nog wel eens last van, dat moeder Teresa-gevoel. Ik noem dat ’moraalkolieken’: een plotselinge aandrang om iets groots en belangrijks voor de mensheid te betekenen. Onzin natuurlijk, want wie de mensheid aanspreekt, krijgt geen antwoord.

Je kunt maar voor een beperkt aantal concrete mensen iets betekenen, of die nu hier wonen of in Afrika, en de rest is hoogmoed, ijdelheid. Je moet je natuurlijk wel betrokken tonen bij de rest van de wereld in financieel en politiek opzicht, maar daarvoor hoef je niet zelf dekens uit te gaan delen in oorlogsgebied.

Dat geruststellende idee een weldoener te zijn, is een vorm van kwade trouw: een manier om de verantwoordelijkheid voor je eigen bestaan te ontvluchten.

’De mensheid’ is niets meer dan een idee. Mensen zijn meer dan dat. Door te erkennen dat je zelf een van hen bent en daar de verantwoordelijkheid voor neemt, betrek je je direct op de wereld. Mens zijn is hoe dan ook, waar dan ook, een opdracht.

Het is niet vanzelfsprekend. Het leven bestaat uit keuzes maken en als je daar de verantwoordelijkheid voor neemt, neem je je bestaan op je. Niet makkelijk, want in plaats van weidse gebaren naar buiten maken, kun je dan niet anders meer dan de hand in eigen boezem steken.
De basis van de ethiek is, volgens mij, zelfkennis.

Filosofie kan helpen om patronen in je eigen gedrag te leren herkennen en je te trainen in kritisch denken. Het kan geen kwaad als Nederlanders zichzelf in dat laatste wat meer zouden oefenen, daarom is het goed dat er zoiets is als de Maand van de Filosofie.

Het brengt filosofie meer onder de aandacht. Filosofie begint met een kritische houding naar jezelf. Dat helpt je om de juiste morele houding ten opzichte van de wereld om je heen te ontwikkelen. Die houding bepaalt hoe je leeft, wie je bent en wie je voor anderen bent.

Als hoofdredacteur van Filosofie Magazine heb ik niet het doel om mensen te redden. Ik heb gewoon een baan die ik leuk vind. Ik probeer lezers wel iets moois te geven. Iets waardevols. Iets waar ze zelf iets mee kunnen. Omdat ze mens zijn, of dat willen worden.”

(origniele tekst hier te vinden)

Het vluchtelingendebat, of als men stopt met naar elkaar te luisteren

Annelies D — Sat, 13 Dec 2008 21:54:00 +0000

Het vluchtelingendebat. In een tijd van economisch crisis en de ene hongerstaking na de ander, worden we geacht kant te kiezen. Voor of tegen regularisatie, voor of tegen verbieden van hoofddoeken, voor of tegen subsidie van moskeen. Het is een gevaarlijke trend, als men denkt de waarheid in pacht te hebben.

De ene kant, het ‘aanpassen of oprotten’ idee, is iets dat me van jongs af aan verbaast en geïntrigeerd heeft. Opgegroeid in een zeer blanke omgeving, met een ratio van 80% Vlaams Blok (excuseer, Vlaams Belang ondertussen) stemmers, heb ik al snel door dat diaboliseren van mensen die extreem-rechts zijn, er enkel voor zorgt dat de gelederen verder gesloten worden. En ook dat niet alle VB-stemmers onmensen zijn, zelfs niet alle racisten zijn slechte mensen. Tenminste niet voor hun eigen mensen.

Op de universiteit kwam ik vijf jaar geleden vervolgens in contact met de andere kant, de vluchtelingen. Maanden heb ik met hen samengeleefd, voor en met hen gevochten voor hun rechten, lief en leed gedeeld. En geloof me, er is wat leed te delen als mensen het land worden uitgezet. Maar hier geldt dezelfde conclusie, mensen zijn echt niet beter omdat ze linkser zijn. Of slechter. Ze zijn zelfs niet zo anders.

Het is een strijd tussen ideologieën. Wie denkt dat we alle rechtse mensen slechte mensen zijn, is net zo gevaarlijk als wie gelooft dat alle buitenlanders profiteurs zijn. Links is even fanatiek als rechts, alleen iets slechter georganiseerd.

En nu er op de VUB ( de universiteit van Brussel) weer sans-papiers zitten, stel ik me soms vragen. Vijf jaar geleden heb ik zo actief gevochten, wat ga ik nu doen? Het is moeilijk om een intelligent antwoord te krijgen, wanneer gevoelens alles overheersen. Bij de mensen van het actiecomité krijg ik slagzinnen in de stijl van ‘iedereen moet Belg kunnen worden’ naar mijn hoofd. Op het hoe en de gevolgen voor de economie wordt niet ingegaan. Zelfs het suggereren dat je er toch even over moet nadenken geeft je het label van ‘fascist’.
De mensen die echter doodleuk beweren dat er geen plaats is voor de vluchtelingen gaan aan een nog belangrijkere vraag voorbij: wat moet er met hen gebeuren? Ze hier in illegaliteit laten leven is onmenselijk en onverantwoord. Ze uitwijzen gaat soms niet, of kost de mensen hun leven.

Een dialoog is haast niet meer mogelijk. Het CAS (ondersteuningscomité aan Franstalige kant) weigert met de minister in dialoog te gaan, omdat deze zich onmenselijk opstelt. De politiek weigert met hongerstakers te praten, omdat ze chanteren. En als ze geen acties ondernemen, praten ze er ook niet meer omdat er andere instanties bevoegd zijn.

Het wordt tijd dat men het vluchtelingendebat ziet zoals het is, een onmogelijk ingewikkeld probleem, met mensen als inzet. Een probleem zonder duidelijke oplossing, eentje dat niet versimpeld mag worden. Wie honderd procent zeker is van zijn zaak, zit er heel waarschijnlijk naast.

En al zou het geen politiek spel mogen zijn, wie zo inzit met de mensen dat ze vergeten dat de politici hun kiezers tevreden moet houden, en dus weigeren het spel te spelen, komt nergens. En wie het spel wel speelt, beetje geven beetje nemen, wordt door de vluchtelingen al snel als ‘verrader’ gelabeld.

Niks gaat zo makkelijk als het label verrader verdienen. In een structuur die er geen is, onder de verstikkende regels van het anarchisme dat de vluchtelingenwereld helaas nog in zijn greep houdt, wint de persoon met de meeste uitstraling, met andere woorden de persoon die de grootste beloftes maakt. Wie zich afvraagt welke regels het anarchisme dan heeft, moet eens gaan kijken naar hun vergaderingen. Ik heb vaak deelgenomen aan marathonzittingen van 24 uur, met meer dan 200 man, waar geen voorzitter, agenda of beleefdheid aanwezig waren. Want een voorzitter vereist iemand een bepaalde macht geven, en dat is tegen elk grondbeginsel van het anarchisme. Het gevolg kan u wel raden: geen enkele vooruitgang, geen vuist die gevormd kon worden, en eenieder ander lacht de actie weg.

Ik geloof in structuur brengen onder de sans-papiers, hen verzamelen en mensen laten verkiezen, die vervolgens in hun naam kunnen spreken. In het maken van compromissen, kleine stapjes voorwaarts. Ik geloof in het samenbrengen van rechts en links, het gestructureerde met het menselijke, zonder daarom een ‘centrum’-stemmer te worden.

En neen, ik geloof niet in het systeem van buitenaf bevechten, want ik heb de gevolgen gezien. Men heeft geen sympathie voor een bezetting van een kruispunt, waardoor men uren in de file staat, men kan zich niet vereenzelvigen met grote slagzinnen als ‘alle grenzen open’, en men wilt niet onder de druk gezet worden door een hongerstaking. Men kan zich te makkelijk kwaad maken daartegen. Wat het debat nodig heeft is het openen van de ogen van de mensen, het tonen van het leed, het begrijpen dat deze mensen misschien echt wel geen andere keus hebben. Met andere woorden steun van de mensen die stemmen, want zij zijn het naar wie de politici luisteren.

Mijn betoog valt in dovenmansoren bij de actievoerders. Vijf jaar geleden al, nu nog harder. Mijn tijd op de barricades is voorbij denk ik. Ik ben wat te realistisch geworden, heb wat teveel begrip voor de tegenpartij. Het idealisme mengen met het realisme, och, het is een evenwichtsoefening die ik zelf nog niet eens volledig onder de knie heb, laat staan dat ik het al kan uitdragen. Ooit, misschien. Ik blijf hopen.

Verwachtingen oftewel 'een ode aan Hedwig'

Annelies D — Wed, 10 Dec 2008 06:15:00 +0000

Verwachtingen. Of beter, het gebrek eraan. In een tijd dat we onze kinderen meer en meer onder druk zetten, om sneller en beter te zijn dan hun leeftijdsgenootjes, in een tijd dat iedereen zoveel van je verwacht dat mensen burn-outs en depressie met de vleet krijgen, in die tijd kwam ik ineens tot een besef. Niemand verwacht meer iets van mij.

Je krijgt het door lang ziek te zijn. Mensen passen zich aan, vooral je naaste omgeving. Ze worden blij met de goede dagen, en nemen de slechte er gewoon bij. Mijn ouders verwachten al lang niks meer van mij, mijn partner is tevreden als ik dat ben, en de hond vraagt niet meer om te wandelen. Men wordt blij met wat men krijgt. Raar hoe demotiverend dat werkt.

Het zijn examens voor ons studerende ziet u. Althans, ze komen dichterbij. Maar ik zit in een speciaal begeleidingsprogramma voor mensen met een handicap of ziekte, en kom bijgevolg met veel weg. Krijg ik die taak niet af? Eén telefoontje naar de verantwoordelijke dienst en ik heb uitstel. Examenstress? Ik besluit om twee van de vier examens te spreiden, maar krijg van één van mijn profs als antwoord, dat ze het examen wel wat makkelijker zal maken voor mij, zodat ik toch meekan. Goed bedoeld, ongelofelijk lief, maar toch…

Ergens is het feit dat mensen dingen van je verwachten, dat je ze kan teleurstellen door je taken niet de doen, een grotere motivatie dan ik dacht. Want als alles wat je doet goed is, hoe slecht je het ook doet, waarom zou je dan nog moeite doen?

Het besef is een paar weken geleden gekomen, toen ik probeerde wat te gaan werken, kwestie van mijn eigen therapie wat mee te betalen. In een kleine kebabzaak sneed ik de groenten, deed de afwas en maakte de boel proper voor de zaak opende. En ondanks dat het werk fysiek te zwaar was, en het contact met de baas wegens uiteenlopende redenen teveel druk met zich meebracht, heb ik genoten van die (korte) periode. Iemand ergens rekende op mij, iemand wachtte op mijn inbreng.

Ondertussen is mijn kijk op de dingen veranderd. Na een lang gesprek met mijn partner blijkt dat die toch eigenlijk wel zou willen dat ik meer kook en opruim, en zegt hij dat nu. De hond, die is de aandacht weer gewoon, en maakt van zijn tak als hij hem niet krijgt. En de universiteit? Ik breng mijn taken op tijd binnen, en naar die vriendelijke prof gaat een mail dat ik mijn examen in 2e zit doe, en een gewone moeilijkheidsgraad verwacht. Al kan ik dan niet volledig mee, het is fijn dat men iets van me verwacht, al is dat minder dan bij andere.

En zo kom ik bij u uit, waarde lezer. Ondanks dat ik al jaren probeer te schrijven, en in een boek als elf hoofdstukken ver was, viel elke poging telkens weer stil. Want er was niemand die ik kon teleurstellen als ik stopte. Al had ik wel mensen naar wie ik de hoofdstukken stuurde als ze af waren, en die ze graag lazen, geen van hen durfde me onder druk te zetten wanneer ik nogmaals stopte. Nu ik ben beginnen publiceren op deze kleine blog is dat anders geworden. U bent mij niks verplicht, en als mijn schrijfsels te saai worden, of stoppen, komt u gewoon niet meer naar deze site. En dan storten de statistiekjes in. Het idee van onbekende mensen die iets van je verwachten, is een machtig wapen. En als er dan een onbekend iemand een commentaar plaats, geeft dat een extra boost. Dus bij deze, aan al die mensen die mijn statistieken in de hoogte sturen, en aan de onbekende Hedwig in het bijzonder, bedankt. Bedankt voor de verwachting die u hebt, die u naar deze site brengt om mijn nieuw stukje te lezen. Want verwachtingen, hoe klein ook, zijn zoveel belangrijker dan gedacht...

Leven in gevangenschap

Annelies D — Sat, 06 Dec 2008 22:38:00 +0000

Wat doet het met een mens, gevangen zitten? Iemand anders die de sleutel heeft, andere mensen die over jouw leven beslissen. Ik spreek helaas uit ervaring als ik zeg dat het mijn persoonlijke hel is. Liever ga ik dood, dan terug opgesloten te zitten. En neen, waarde lezer, ik ben nooit veroordeeld, en een gevangeniscel heb ik enkel maar in films gezien (een –helaas nu gesloten- museum terzijde gelaten). Maar ik heb, als gevolg van een mentale ziekte, wel in een hospitaal gezeten, waarbij anderen de deur moesten openen.

Het doet heel raar, niet te kunnen gaan en staan waar je wilt. Het eerste moment ben je wat verdwaast, laat je het over je heen komen. Maar langzaam maar zeker sluipt het verzet binnen. Het doet iets met je, dat iemand anders niet alleen zegt dat je niet naar buiten mag, maar ook nog eens wanneer je moet gaan eten (en ook wat je eet), wanneer de tv en het licht uit moet, en wanneer je moet opstaan. Vooral als ze dan nog even komen controleren, of dat het licht echt uit is, en of dat je al wakker bent.

Wat het met je doet, is een totale vernedering. De tijd dat iemand anders die dingen voor je besliste, was toen je nog een klein kind was. Langzaam, doorheen de jaren, heb je je losgemaakt van dat gezag, je eigen privileges verworven. En ineens zijn die weg, allemaal. Je verliest je waardigheid, je zelfrespect. Je bent niks meer.

En ik heb dan nog een licht regime gekend. Redelijk snel mocht ik weer naar buiten (maar na toestemming, en tussen bepaalde uren). Ik zat niet opgesloten in een cel maar in een afdeling, en kon (tijdens bepaalde uren, jawel) rond lopen, wat tv kijken en met medepatiënten praten. Ik moet niet denken wat het met mij gedaan had, als ik (zoals onze gevangenen in voorarrest) 22u per etmaal in een kamer opgesloten zat.

Wat ik je wel kan vertellen is wat het zicht van een deur zonder klink doet. Raar, hoe die deur belangrijker en belangrijker wordt. Hoe je er elke keer weer voorbij loopt, zoekend naar een manier om er voorbij te geraken. Niet omdat je naar buiten wilt (er was niets speciaals waar ik voor naar buiten wou) maar omdat het niet klopt. Het is tegennatuurlijk, het maakt je kwaad. Jij wilt je eigen leven bepalen, je wilt dat leven terug. Net als de ramen die niet helemaal opengaan. Met zijn allen zit je manieren te bedenken om het raam toch iets verder te openen, ben je aan het kijken wat je erdoor naar buiten krijgt gewrongen. Niet veel helaas, zelfs de pingpongbal bleef opgesloten.

Na drie weken werd ik verplaatst, en mocht ik ’s nachts thuis slapen. Maar je moet wel om 8u present zijn, en als op een lagere school vertellen wat je gedaan hebt. Maar vooral, de therapieën.. Omdat er voor mijn probleem geen echte afdelingen zijn in België, kwam ik bij een groep terecht die hoofdzakelijk werd beziggehouden. In het begin gaat dat nog, maar als ze je na vijf maand nog altijd zeggen, nu moet je handwerken (handwerken for god sake, als er iets is waar je mee uit mijn lood kan slaan is het een breinaald), nu moet je praten, nu moet je rusten, nu moet je eten, en nu moet je….

Regeltjes gaan boven mensen, zelfs al behandelen ze je nog zo goed. Ik heb wat afdelingen gezien in de hoop als een mens behandeld te worden, maar het systeem van opgesloten zitten is inherent incompatibel met een menselijke behandeling. Ik ben er weggegaan, met heel veel moeite en tegen doktersadvies in. Ik heb het er (met tussenpozen) bijna anderhalf jaar uitgehouden, en ben er gekraakt uitgekomen. Ambulante therapieën, gericht op je eigen verantwoordelijkheid terug nemen, in combinatie met oosterse geneeskunde, hebben me uiteindelijk gegeven wat geen opsluiten ooit zou bereikt hebben.

Wil je dat mensen rehabiliteren, of het nu na een ziekte of een misdaad is, geven hen dan de kans. Zonder verantwoordelijkheden zullen we nooit leren ons verantwoord te gedragen. En iedereen die opgesloten zit, terecht of onterecht, door eigen fout of door omstandigheden, vrijwillig opgenomen of geplaatst, ik hoop dat je sterk genoeg bent om je menselijkheid niet te verliezen. Want toen Whitney Houston zong ‘No matter what they take from me, they can’t take away my dignity’, had ze duidelijk nog nooit een deur zonder klink gezien…

Rechtspraak: isolatie versus straf

Annelies D — Wed, 03 Dec 2008 22:28:00 +0000

Het strafrechtsysteem. Het is iets dat me altijd gefascineerd heeft. Het concept van mensen opsluiten, lichamelijk straffen of zelf doden, voor het goed van de maatschappij.

Ik denk dat je twee grote delen moet zien in strafrecht, en dat we die helaas wat door elkaar aan het halen zijn. Deel één is voor mij het beschermen van de maatschappij door isolatie van de dissident, deel twee is hem straffen.

Isolatie is niks vreemd. In een wolvenroedel zal de alfa-leider zijn gezag in stand houden door te opdringerige jonge mannetjes te verstoten. Bij een besmettelijke ziekte werden dan weer leprakolonies in het leven geroepen. En Australië is grotendeels bevolkt met mensen waar de Engelse overheid geen blijf meer mee wist, mensen die een gevaar vormden voor de stabiliteit van het land. (Dit los van het feit of de Ieren die eten terugpakten voor hun gezin als misdadigers gerekend mogen worden, er moet gezegd dat ze de stabiliteit van de situatie zoals die toen was in gevaar brachten.) Het isoleren van mensen die een gevaar vormen voor de maatschappij is iets, naar mijn gevoel, heel natuurlijk.

De vraag is hoe ze te behandelen wanneer ze in isolatie zijn. Mensen met een psychische aanleg tot moorden kunnen in België in gesloten centra worden gestoken zonder dat ze iemand hebben kwaad gedaan, in Nederland staat de wetgeving dit niet toe eens ze meerderjarig zijn. Maar wie moet geïsoleerd worden, kan goed behandeld worden, toch? Alle accommodatie, therapieën en mogelijkheden tot herintegratie in de maatschappij lijkt puur logisch gezien de beste oplossing. In vele Scandinavische landen is het gevangenissysteem zo opgevat, waar de gevangenen mogelijkheid krijgen tot paardrijden, golven, en wellnesskuren.

Maar hier wringt ergens het gevoelsmatig schoentje. Waarom mensen die ‘het foute pad’ zijn op gegaan, alle kansen geven? Hét voorbeeld bij uitstek was een zaak in Engeland, waarbij twee tieners in ’93 een tweejarig kleuter Jamie (James Bulger) ontvoeren en vermoorden. Ze worden opgepakt, veroordeeld, opgesloten en heropgevoed om met nieuwe identiteiten te worden vrijgelaten. Het geld dat in die misdadigers gestoken is, zou gebruikt kunnen worden om andere kinderen, die in dezelfde moeilijke omgeving als de tieners zijn opgegroeid maar wel op het juiste pad gebleven zijn, een kans te geven.

We willen hier met andere woorden niet enkel de maatschappij beschermen, we willen de boosdoeners ook straffen. Waar sommige spreken over een afschrikmiddel die ervoor zal zorgen dat andere minder snel het verkeerde pad op gaan, spreken andere over ‘gerechtigheid’, en het ‘recht van de nabestaande op wraak’. Straffen, dat houdt in, geen fijn leven in de gevangenis, misschien werkstraffen, kleine en soms grotere vernederingen van diegene die heeft misgedaan.

Maar ergens, doorheen de jaren, zijn we boven en onder kwijt geraakt. Isolatie en straf zijn in elkaar overgelopen, wat ervoor zorgt dat iemand die in isolatie (lees: gevangenis) gestraft wordt (lees: geen kansen krijgt), er enkel slechter en met meer haat en woede uitkomt. We zijn onzelf wat voorbij gelopen, want in onze pogingen om te beste van beide te krijgen, blijven we met het slechtste van beide over. Misschien moet we kiezen; deze man straffen we (werkstraf, fysieke straf of publieke vernedering), deze isoleren we gewoon tijdelijk(opsluiting met mogelijkheid op rehabilitatie, enkelband) en deze willen we nooit meer zien (de echte levenslang invoeren, of de doodstraf).

Maar iemand opsluiten als een dier, elke waardigheid daardoor afnemen (mensen die nooit hebben gezeten kunnen zich moeilijk inbeelden wat het is om voor alles afhankelijk te zijn van andere, en geen enkele eigen verantwoordelijkheid te kunnen nemen), en dan een gefrustreerde en kwade man vrijlaten met een strafblad waardoor hij nergens meer een normale baan zal vinden? Dat gaat in tegen wat voor mij het basisidee is van ons rechtstelsel: het beschermen van onze maatschappij.

Als je de zoektocht opgeeft (of toch niet)

Annelies D — Mon, 01 Dec 2008 17:11:00 +0000

Onze kat is verdwenen. Het kleine kittentje van twee jaar geleden, dat ik toen zag als indringer in mijn enige veilige schuilplaats, had doorheen de jaren mijn hart gewonnen. En dat van onze hond. Samen spelen, samen eten, samen slapen in dezelfde mand. En vechten voor het beste plekje voor de kachel. En ondanks het feit dat ik allergisch ben voor katten, kon ze me toch vertederen door op bed te kruipen. (allergieaanval, here we come). Maar ineens komt ze niet meer thuis.

Een zwarte kat, op de hoek van twee drukke wegen, het is vragen om problemen. Maar onze Gauch ging nooit van de daken af. Dat wisten we, omdat ze nooit een teek mee naar huis nam. Terwijl de hond er in het tekenseizoen elke dag binnenbracht. Dus waarom komt ze dan niet naar huis?

Je doet het standaard, een beetje wachten, wat ongeruster worden, nog wat wachten en roepen, nu té ongerust worden, en dan ga je zoeken. Je belt aan bij de buren, en ineens lopen er vijf chinezen op het dak die geen woorden Nederlands spreken, maar wel allemaal je kat aan het zoeken zijn. Een paar huizen verder klimt er een Marokkaan via een piepklein raampje op zijn dak. Een levensgevaarlijk manoeuvre, hij had diep naar beneden kunnen vallen. Maar alles voor de kat. Sommige mensen laten je zoeken, andere kijken je aan van ‘het is maar een kat’. Maar over het algemeen zijn ze heel vriendelijk.

Maar dan, na het bellen aan de deuren, het telefoneren naar politie, dierenambulance, dierenartsen en asielen, en dan nog flyeren en posters ophangen, dan ineens valt de wereld stil. De stress die door je lichaam gierde, zakt. En je beseft dat je kapot bent. Je denkt, ik heb alles gedaan wat ik kon, en je legt je ergens neer bij de gedachte dat je ze misschien nooit meer terugziet. Je vindt wat rust.

Tot een goede vriend met een idee komt. Misschien zit ze nog ergens gewond in een tuin, verstopt. Een artikel over ‘the silence reflex’ staaft zijn theorie. Katten die gewond of heel bang zijn, zullen niet antwoorden als je roept, maar stilletjes blijven liggen. Ineens kan je terug alle huizen af, in een stad als Leuven zijn dat er wel wat, alle tuinen doorspitten, elk park nog eens doorzoeken. En je beseft, neen. Genoeg.

Hou ik niet genoeg van mijn kat, ben ik egoïstisch? Misschien, ik weet het niet. Maar ergens moet ik doorgaan. Het wachten maakt je langzaam kapot vanbinnen, en een wilde klopjacht, die geen echt einde kent, met weinig kans op slagen, is er teveel aan. Het spijt me, kleine poes, dat ik niet de energie heb om je nog verder te komen zoeken. Misschien zit je ergens te wachten, misschien ben je dood, misschien heb je een nieuwe thuis gevonden. Je bent hier altijd welkom, de deur staat open en het eten klaar, de hond zoekt je nog elke keer. Ik mis je, maar ben op. Ik kan niet meer bij elk geluidje opveren, denkende dat ik kattenpootjes hoor. Sorry, Gauch. Het gaat je goed, ik hoop dat ik je nog zie, en dat je me kan vergeven dat ik de hoop wat heb opgegeven om mezelf af te schermen. Ik hou daarom zeker niet minder van je. Het ga je goed.

UPDATE (2008-12-03, 23:43)

Ik kon het niet. Ik ben haar opnieuw gaan zoeken. Om drie uur 's nachts langs de straten gaan roepen, de buren zullen wel niet blij geweest zijn. Maar ze gaf antwoord. En al was ik te uitgeput en te 'op' om daken en koeren te gaan doorzoeken, ik heb de coordinaten van het kattengejank doorgegeven aan mij ventje en een vriend. De volgende dag is het hen gelukt het beestje, dat vast zat op een dak van een leegstaand huis, naar huis te brengen. De kat heeft geleerd daar weg te blijven, en ik heb geleerd, als je zelf niet meer kan, plaats dan je vertourwen in diegene die je het liefst zijn. Want je doet nu eenmaal niet alles altijd zelf het beste. Dank je, 'torretje' en 'bunny', om Gauch veilig thuis te brengen. Ook vanwege het zwarte bolletje dat nu ligt te ronken in de zetel voor de kachel.

Een staaltje welsprekenheid, u gegeven door 'straks'

Annelies D — Tue, 25 Nov 2008 12:07:00 +0000

Omdat ik het jammer vind dat de kunst van de welsprekendheid aan het uitsterven is, hierbij het antwoord dat ik kreeg via irc (het msn der nerds) op de vraag waarom een waarde vriend de naam 'straks' als nicknaam droeg:

Hier komt een verhaal van ongelofelijke verbeelding in een wereld vol fantasie en prachtige schepsels. We spreken december 94. Mijn prachtige hond, een wonderbaarlijke labrador, zo zwart als de poolnacht en zo levendig als een vlinder in de lente, liet het leven. De leegte in onzer harten werd echter snel gevuld met een nieuwe pup, een golden retriever, zo schitterend en schattig dat zelfs de hardste seriemoordenaar zou vertederd zijn. Maar een naam bedenken voor dit godsgeschenk was een moeilijke queeste die ons veel tijd koste en gezien de andere queestes des leven zijn weg maar traag vervolgde. Waardoor wij genoodzaakt waren een pijnlijke uitspraak te doen, die later bleek een ingenieus geniale ingeving te zijn. Deze uitspraak ging als volgt: "We geven je straks een naam", de pup was zo gelukkig en enthousiast over zulke gulden woorden dat we besloten om de queeste op deze wonderbaarlijke wijze af te sluiten. Een andere queeste die zich had ingezet in het leven van deze jonge man, was het exploreren der internet, de grote nieuwe virtuele wereld die wel oneindig scheen te zijn. Wat hem echter zeer snel duidelijk werd, was dat het noodzakelijk was zichzelf onder een andere naam gekend te maken in deze nieuwe wereld, teneinde de gevaren en vooral vijandige monsters die zich hierin bevonden, op afstand te kunnen houden. En zo geniaal de jongeman was, kwam hij al snel tot het besluit dat de originele en wel zeer welklinkende naam van zijn trouwe viervoeter, een mooie keuze was. Het enige gevaar dat die keuze met zich meebracht, was dat de gevaarlijke monsters uit de virtuele wereld zich zouden focussen op deze trouwe viervoeter. Maar het bleek al zeer snel dat die viervoeter blijkbaar een wonderkind was, hij was immuun voor alles wat met de virtuele wereld te maken had. Iedereen weze dus zeer joyieus en gelukkig voor dit prachtige en gelukkige einde.

Sigaretten versus alcohol

Annelies D — Fri, 21 Nov 2008 19:33:00 +0000

Alcohol neemt een rare plaats in in onze maatschapij. Het is een van de weinig dingen, waarvan men weet dat ze ongezond zijn, maar waarvan je ervan willen onttrekken een ‘not done’ is. Sigaretten waren vroeger zo, je moest ze leren waarderen, en hoorde er pas echt bij als je goed doorrookte. Zelfs obesitasheeft zijn periode gekend, zo rond de tijd van Rubens.

Maar dat is allemaal gedraaid. Men dient slank en gezond te zijn, en wie dat niet is, wordt scheef bekeken. Iemand die rookt is vandaag de dag haast een moordenaar, met al die passieve rook die men zijn medemens opdringt. En wie zich dan toch ziek wil maken, door te roken of overmatig te eten, moet maar voor zijn eigen problemen zorgen, zo klinkt het hier en daar. Waarom betalen voor een roker met longkanker, of nog omgaan met die dikke mensen zonder zelfbeheersing?

Wie er echter iets aan probeert te doen, kan op sympathie rekenen. De roker die al een maand geen sigaret heeft aangeraakt, of die vrouw die de laatste drie maanden twintig kilo is kwijt geraakt: respect! Zo’n mensen zijn een voorbeeld voor andere. We bewonderen hun zelfbeheersing, zijn stiekem jaloers om hun vorderingen. Ze zijn de nieuwe helden.

Nee, dan de alcoholist. Hoewel men weet dat alcohol niet echt een gezond goedje is, en voor heel wat doden zorgt doordat mensen besluiten dat ze echt wel kunnen rijden met dat pintje meer, is zeggen dat je er vanaf blijft taboe. Niet voor niks zijn de Anonieme Alcoholisten anoniem, en kan wie wil afvallen of stoppen met roken zich inschrijven met vrienden, kennissen en vreemden, om het vervolgens rond te gaan bazuinen.

Als je zegt niet te drinken kan je in twee categorieën terecht komen, die van de sukkel/loser die nooit heeft leren drinken, of die van de ‘clochaar’ die niet genoeg zelfbeheersing heeft om met mate te drinken. Niks geen respect voor wie het moeilijke gevecht met de alomvertegenwoordige alcohol aangaat, maar minachting en buitensluiting.

Als je dan, als persoon die al anderhalfjaar droog staat (jawel, ik zit bij de AA en ben er trots op) geen zin hebt in die blikken, begin je dingen te verzinnen. Officieel ben ik allergisch aan alcohol, of mag ik het niet combineren met medicatie die ik aan te nemen ben. Dan val je ineens in een net opgerichte derde categorie, die van mensen die je medelijden verdienen. Of je nu aan de ijsjeskraam moet uitleggen dat je geen tiramisu ijs kan nemen, of op restaurant moet vragen of dees of gene gerecht met alcohol is gemaakt, de afschuw bij het idee geen alcohol meer te kunnen drinken staat gebeiteld in de gezichten van de niet zo tactische bediening..

Hoe komt het, vraag ik me regelmatig af, en dan vooral op momenten dat ervan af blijven wat moeilijker is als andere, dat deze verslavende stof zo belangrijk is in onze maatschapij? Drinken is niet moeilijk, er zijn genoeg drankjes die niet moeilijk te leren zijn zoals de smaak van een goede wijn of een bittere pint –denkt u maar aan bacardi breezer- , maar er vanaf blijven is echter moeilijk dan u denkt.

Want neen, ik was niet iemand die zich dagdagelijk zat dronk, ik ben zelf nog nooit zat geweest. ‘Waarom gaat u dan naar de AA?’ hoor ik u denken. Omdat toen bleek dat ik een paar maanden moest stoppen met de alcohol wegens medicatie (want zo is het bij mij verlopen) dit ineens niet zo simpel bleek. Trillen en zweten, een droge mond en vooral, niks kan je gedachte helemaal afleiden van dat glaasje rode wijn dat uw buurman op café aan het drinken is.Overal waar je binnenkomt, of het nu bij collega’s of vrienden, medestudenten of schoonouders is, altijd komt die vraag, ‘drink je mee?’. Of beter nog, ‘rode of witte wijn?’.

Bij deze een oproep aan iedereen die voelt dat zijn dag niet compleet is zonder een glaasje, je pas volwassen bent als je kan ‘meedrinken’, of alcohol absoluut geen probleem is voor uzelf, want ‘u functioneert toch nog gewoon?’. En al deze mensen, heb een beetje meer respect voor wie bewust kiest die goedje niet te consumeren. Als u dat respect niet kunt opbrengen, vraag ik u om vier maanden geen drup alcohol te drinken. Als u niet verslaaft bent, kan dat toch geen probleem zijn? U zult zien, mijn waarde, dat het zo simpel niet is. Omdat alcohol drinken meer is dan je benevelen, meer is dan een (al dan niet lichte) verslaving, het is een manier om erbij te horen, bij de wereld van de volwassenen. Zoals sigaretten dat vijftig jaar geleden waren.

Wanneer vrienden kennissen blijken

Annelies D — Wed, 19 Nov 2008 13:12:00 +0000

Vriendschap en eenzaamheid. Ik moet eerlijk zijn, de echte eenzaamheid waarover je leest, niemand die je mist als je dood bent, dat heb ik niet gekend. Ik heb meestal wel een vriend gehad op wie ik kon rekenen. Maar toch ken ik eenzaamheid, en vooral wat tot eenzaamheid leidt. U denkt misschien wel, zoiets overkomt mij niet. En nadat ik op kot was, en mijn moeilijk verleden achter me gelaten had, dacht ik dat ook. Ik begon aan mijn studie (burgerlijke ingenieur toen) en ontmoette hopen mensen,. die best wel vriendelijk waren en waar je gek mee kon doen.

Maar na een jaar van vrolijk leven, kende slechts weinige mijn verhaal. De man waar ik bij terecht kon, was een negen jaar oudere systeemingenieur, die nogal aan zijn computer vastgeroest was, maar vooral iemand die tijd nam voor een goed gesprek. Hij was het die opviel wat niemand anders zag, dat ik geen geld had om genoeg eten te kopen, en dus al zes maanden op soldatenkoeken leefde. Ik had misschien wel af en toe wat beter eten kunnen kopen, maar dan zouden mijn medestudenten het opvallen dat ik geen geld over had om er af en toe een te gaan drinken. Als ik al geld uitgaf, dan was het waar men het zag. Dat ik tussen de middag niet mee ging eten in het studentenrestaurant werd als asociaal gezien, maar niemand legde de link met een gebrek aan geld. Is dit zo voor iedereen die het wat minder breed heeft, die schaamte?

Ook viel het hem, als kotgenoot, op dat ik elke nacht in nachtmerries de boel bij elkaar schreeuwde, maar waar mijn andere kotgenoten kwamen reclameren, nam hij de tijd om te wachten tot ik klaar was voor mijn verhaal. En toen hij mijn lelijke kantjes zag -ik kon zeer agressief worden als mensen teveel van mij wisten- had hij geduld. Na maanden werd hij mijn ventje, mijn ‘torretje’.

Maar op dat moment was hij gewoon een goede vriend, maar vooral iemand achter de schermen. Iemand bij wie ik thuis kwam. Op de universiteit bleef ik de vrolijk, doorgedraaide ‘kranna’ zoals ze me kende. (Als u zicht stoort aan het gebruik van bijnamen, raad ik u aan nooit met nerds op te trekken. Van de meeste van de vrienden van mijn man ken ik enkel de bijnaam, en soms verdenk ik hem ervan dat hij de echte naam ook al lang vergeten is). Ik was populair, en wou dat gevoel van erbij horen ten koste van alles hoog houden. En als je als vrouw tussen zoveel mannen niet op je mondje gevallen bent, wel eens kunt meelachen met vuile moppen en nog wat goed bent in wat je doet, wordt je ‘one of the guys’. Vrouwen die in een mannenomgeving zitten kennen het gevoel waarschijnlijk wel.

En toen viel ik ziek. De angsten die me voordien enkel gedurende de nachten plaagde, kwamen opeens ook overdag. Ik werd opgenomen, en was zeer lange tijd ‘weg van de actie’. Daar ken je je goede vrienden, dacht ik. Want mensen van wie ik het niet verwacht had, gingen op zoek naar mij. Maar zo simpel is het niet. Want na een paar maanden tot een paar jaar, lieten vrienden niks meer van zich horen. De vriendin die ik al vijf jaar kende, zei geen energie meer in onze vriendschap te willen steken. Een andere, met wie ik de stenen van de bondgenotenlaan (een lange straat in Leuven) was gaan tellen, met wie ik verlaten TBC klinieken was gaan fotograferen en met wie ik elke ring rond een grote stad was gaan opmeten (Parijs is ideaal om te doen in de spits) liet niks meer van zich horen en nam zijn gsm niet meer op. En diegene die toendertijd nog uren naar me op zoek was geweest, en die me de eerste maanden van mijn ziekte elke week op bezoek was geweest, verdween. Later heb ik via via gehoord ‘dat hij niks meer met mij te maken wil hebben’.

En als je rond je kijkt, zie je dat er meer mensen zo zijn. Ali, de man van de kebabzaak, blijkt totaal alleen te zijn, als oude man bijna 16uur per dag te moeten werken, failiiet aan het gaan zijn, en geen geld te hebben voor eten. En daar ben ik pas na drie jaar achter gekomen. Kijk eens rond je, neem wat tijd voor een echte babbel, en denk vooral niet te snel dat je iemand kent.

En ik? Ik klaag niet. Want naast mijn torretje heeft ook ‘bunny’, met wie ik tot toendertijd enkel gesprekken had gehad over boekhoudende fietsen, me niet in de steek gelaten. Ik heb nu twee mensen op wie ik blindelings vertrouw, twee vrienden, maar vraag me af of iemand anders ooit nog zal kunnen opklimmen van kennis naar vriend. Want teveel vrienden bleken kennissen te zijn.

En toen kwam de drang tot lynchen terug

Annelies D — Fri, 14 Nov 2008 13:53:00 +0000

De zaak Joe Van Holsbeeck, beter bekend als de mp3-moord. Voor wie niet uit België komt, of dit stukje gewoon op een andere tijd leest: Joe was een tiener die voor zijn mp3-speler is doodgestoken. Een klassieke roofmoord, zou u zeggen, waren het niet de extreem jonge leeftijd van Joe (nog maar zeventien), de waardeloosheid van de buit (hoeveel is nu een gebruikte mp3-speler waard?) en het feit dat het op klaarlichte dag gebeurde, op spitsuur in een station. De menigte stond erbij en keek ernaar. In plaats van een roofmoord, hadden we nu een nationaal schandaal. In wat voor maatschappij leven we, als je voor een mp3-speler wordt vermoord, zelfs met zoveel mensen rond je? We werden bang, wij belgen.En als er iets is waar we hier een moeilijke relatie mee hebben, is het het onveiligheidgevoel.

Uit videobeelden, zeer onduidelijke, werd geconcludeerd dat het om Noord-Afrikanen ging. Al wie nog niet racistisch was, werd nu toch lichtelijk verontrust. Op de VRT (de nationale omroep) werd een imam opgetrommeld om te praten over de Afrikaanse, dus waarschijnlijk ook ineens moslim, daders. Toen een paar dagen later bleek dat het Polen waren, dacht niemand eraan de paus of kardinaal Daneels op te trommellen. Polen mag dan katholiek zijn, zo bekrompen dat we dit dan als een katholieke actie zien, zijn we niet. Nee meneer, we zijn niet racistisch, we denken gewoon met twee maten en gewichten.

De daders werden opgepakt, de ene, de 16-jarige Mauriusz O., in België, de andere, de 17-jarige Adam G., was naar Polen gevlucht, maar daar opgepakt en uitgeleverd aan ons landje. Tot grote woede van het publiek werd Mauriusz niet voor assissen gebracht, maar voor de jeugdrechter. Hij moet tot zijn twintig in een gesloten instelling blijven, waarna hij als een vrij man, en zonder strafblad, verder kan met zijn leven. Adam G. moest wel naar assissen, en zo veranderde de beschermende G. in de publieke bekende Giza. De dader van de misdaad van het jaar had nu een naam, Adam Giza.

Noch zijn jonge leeftijd, noch zijn achtergrond van verstoten Roma-zigeuner mochten hem baten, hij kreeg 20jaar celstraf. Het publieke grommelde wat, en de ouders van Joe verlieten woest de zaal toen hij veroordeeld werd wegens ‘diefstal met geweld en de dood tot gevolg’ in plaats van moord, en iedereen vond twintig jaar, waar hij na eenderde al weer vrij kon komen wegens goed gedrag, veel te weinig. Maar omdat hij was uitgeleverd door Polen, moest hij zijn straf daar uitzitten, en daar kan hij pas na tweederde van zijn straf vrijkomen. Waarop Adam Giza een aanvraag deed om zijn straf in België te mogen uitzitten. Tot overmaat van ramp bleek Mauriusz een voetbalwedstrijd te mogen meemaken.

U had de furore moeten horen op fora en radio, op tv en op straat, op elk media waar de burger zijn handen op kon krijgen. Dat ze maar naar Polen gingen! De reacties gingen van ‘daar hebben ze nog echte gevangenissen in plaats van die luxe-resorts van bij ons’ over ‘waarom moeten wij betalen voor zo’n crapuul’ tot ‘daar zit em tenminste een langere straf uit’. En dan gaat mijn bloed een beetje koken, of althans mijn haar gaat rechtop staan.

Wat bezielt ons? Die mensen zijn veroordeeld voor een misdaad op Belgisch grondgebied, het slachtoffer was een Belg, de wetten waren belgisch, en zo waren de rechter en de jury. Maar nu zouden we ze graag naar Polen verschepen, omdat ze daar harder gestraft worden. Deze wetten zijn gemaakt door mensen die u en ik verkozen hebben, en u en ik zijn er aan onderhevig. Zo willen we het graag.

We willen uiteraard niet betalen voor meer gevangenissen, maar we willen wel de mensen langer opsluiten. We zijn voor de menselijke behandelingen van gevangen (probeert u maar eens folteringen hier terug legaal te maken), maar toch niet voor echte slechterikken. We zijn trots op onze jeugdwet, die jongeren apart behandelen van volwassenen zodat 12-jarige niet in een gewone cel belanden, maar niet in dit geval. We voeren speciaal extra categorieën in om moordenaars van roofmoordenaars te onderscheiden, maar beginnen te steigeren als dit inhoudt dat ons slechterik van dienst, Adam Giza, niet als moordenaar wordt geclassificeerd.

Wat is er echt aan de hand? Ik zal het u zeggen, we zijn geschrokken.Een roofmoord op klaarlichte dag, het concept zinloos geweld, jongeren die jongeren afslachten terwijl we erop staan te kijken. De media is erop gesprongen, en wij keken vol angst. Gerechtigheid doet er niet meer toe, we willen wraak. Wraak op die twee Polen die ons hebben doen verschieten, bang gemaakt. Maar ons rechtssysteem is niet gemaakt op wraak, maar op gerechtigheid, althans, dat is de bedoeling. Maar wij? We willen uit onze zetel stappen en de personen in kwestie lynchen, niet voor de misdaad van de moord, maar om ons op te zadelen met de angst dat het ons ook kan overkomen, dat we nergens meer veilig zijn.